“Nếu như Thượng Ðế là một người trong chúng ta”

Chris là anh chàng bé con nhất trong tất cả chúng tôi. Cũng chính Chris, người uống rượu và bia như nước lã, phá vỡ sự liên hệ giữa khối lượng thân thề với tửu lưởng sau khi anh chàng hạ gục người này đến người khác trong các cuộc thi uống rươu bia, những đối thủ cao hơn anh 20 xăng ti mét và nặng hơn anh khoảng 10 ký lô. Cũng là Chris, mỗi khi ngà ngà anh lại bắt đầu những cuộc nói chuyện đại loại như nạn lạm phát ở Châu Âu hay là thượng đế có thật hay là không. Anh từng khăng khăng rằng bằng những phương trình toán học, anh có thể chứng minh được thuyết tiến hóa Darwin không có thật. Cũng không có gì lạ nếu như Chris nói anh là người vô đạo.

Tôi thì không thường xuyên suy nghĩ tạp nhạp như Chris đâu và tôi cũng không đủ khả năng để mà chứng minh khẳng định hay phủ định lại những thuyết chấp nhận bởi đại đa số. Tuy nhiên đã có một vài lần tôi suy nghĩ đắn đo dự tính tuyên bố làm người vô đạo bởi vì, cũng như mọi người, tôi muốn lên thiên đàng.

 

“Làm thế nào mà tôi dám ghép thiên đàng và vô đạo trong cùng một câu?” Chắc bạn sẽ hỏi tôi như vậy.

 

Chuyện là như thế này. Một người bạn hỏi tôi đoán xem địa ngục sẽ nóng hơn hay lạnh hơn trong tương lai. Sau một hồi nhìn tôi bí, anh ta giải thích.

“Ðịa ngục càng ngày càng nóng vì sẽ có thêm nhiều nhiệt người. Dễ hiểu. Người này rủa những người khác đạo họ xuống địa ngục. Ði ngược lại, người khác cũng nói lại người này đìều tương tự như vậy. Rốt cuộc ai cũng xuống dưới hết.”

 

Nếu như tôi là kẻ vô đạo thì đâu ai rủa tôi chết xuống tám chín tầng địa ngục. Thấy tôi tính toán đâu ra đó chưa?

 

Giống như John Kerry với quan điểm chính trị nhập nhằng, tôi đây cũng có một quá trình lịch sử khá nhập nhằng về tôn giáo từ lúc năm sáu tuổi. Suốt mấy buổi không làm gì hết ngoài chuyện thuyết phục người nhà cho theo đạo Thiên Chúa để tôi đưọc đi nhà thờ với gia đình hàng xóm và được hát thánh ca (tôi sống trong một xóm đa số theo đạo Thiên Chúa.) Lời thỉnh cầu trang nghiêm của tôi qua được bậc ải bố mẹ, nhưng lên đến cấp bà nội thì ôi thôi, hỏng việc, “Ðạo gia đình mình thì mình theo. Hay ho gì theo đạo người khác,” bà nội trừng mắt đỏ cáu mắng. Không cho thì thôi, tôi vẫn lén gia đình hát hò những bài ca về mẹ Maria và chúa Jê xu và thỉnh thoảng qua nhà người ta xem họ cầu nguyện tập thể. Tôi ngồi dưới đất ngoài bậc cửa, ngước nhìn lên các bà cô chú lớn đứng hay ngồi trên ghế cao, nét mặt trịnh trọng. Nói gì thì nói tôi tiếc không được đi nhà thờ lắm vì ngày đó quang cảnh đi nhà thờ cứ như là đi xem hội.

 

Cũng không vì thế mà tôi bỏ bê đạo mình. Tôi đi chùa thường xuyên và cúp học nhiều lần để ngồi với mấy bà tụng kinh bằng cái tiếng gì không hiểu nổi, quá nhiều vần “a”: a ha ma na ba ra ba ra…

 

Tôi lớn bao nhiêu thì óc tôi mụ bấy nhiêu vì bây giờ ngoài Phật, Chúa, đức mẹ đồng trinh, có thêm Judas, thánh Allas, Mohammed, các vị thần trong đạo Ấn Ðộ, Ngọc Hoàng Thượng Ðế, thần tiên sống chung vui vẻ trên thiên đàng, mỗi người làm việc riêng của mình. (Thật tình tôi không chắc họ làm gì.)

Lúc bấy giờ tôi biết thêm về đạo Cao Ðài và biết một anh học chung trường theo đạo này. Anh nói gia đình anh thờ đủ thứ, ngay cả Trương Phi và Quan Công. Nghe hay hay nên tôi chuyển sang đạo Cao Ðài trên danh nghĩa vì sau rồi tôi quên đi.

 

Tôi vào đại học. Ở đó họ dạy tôi rằng thật ra không có đạo Phật vì thuyết Phật giống như là một triết lý sống hơn. Chúng ta cầu nguyện với đức Phật chứ không cầu xin đức Phật bao giờ.

Ðại học cho tôi một cái trời giáng như vậy đó vì tôi cảm thấy rằng mình vừa mất đạo.

“Bây giờ xin ai cho sức khoẻ, xin ai cho điểm cao, cho kiếm được việc làm xịn, xin ai cho có bồ đẹp trai liền lập tức bây giờ?”

 

Rồi tôi cũng không nhớ đến nó nữa và cảm thấy bớt đi một gánh lo bởi vì nếu như Phật không có quyền lực để ban cho tôi cuộc sống và những thứ tôi xin thì Phật cũng không có đủ quyền để mà lấy đi cuộc sống và những thứ tôi tạo dựng ra. Thay là vì một bậc quyền uy trang trọng nào đó, bây giờ Phật là một người cố vấn tâm lý, một người anh hay chị lớn chỉ đưòng cho tôi và làm chỗ dựa tinh thần tôi.

 

Bạn đồng ý không? Theo bản năng tự nhiên, chúng ta dễ bị lo âu sợ hãi và làm nhiều chuyện quá đáng vì những gì chúng ta cho là bí ẩn linh thiêng, những gì những chúng ta không hiểu và không cảm thấy họ cùng một tầng lớp với mình

 

Nếu như những đấng uy quyền Phật, chúa Jê su, Maria, Judas, thánh Allas, Mohammed, và thượng đế không được nhận thức rằng họ có một quyền uy ban cho chúng ta cuộc sống và cuộc sống sau nơi này.

 

Nếu như không có nhận thức về thiên đàng và địa ngục.

 

Nếu như họ đơn giản là những thầy cô giáo, là những người cố vấn nghe nỗi đau buồn và phiền muộn của chúng ta, cho chúng ta những lời khuyên sáng suốt, và để cho vai ta kề vai họ.

 

Nếu như họ không là một điều gì đó xa lạ bao nhiêu triệu cây số nơi nào đó nhìn xuống chúng ta và để cho chúng ta dùng họ làm lý do cho tất cả các quyết định chúng ta đặt ra cho bản thân và người khác, đạo đức hay là vô đạo đức; cho tất cả các xung đột, hợp lý và phi lý; cho tất cả các điều đúng và điều sai chúng ta làm, vô tình hay cố ý.

Chúng ta có còn sợ hãi lo âu nữa hay không? Chúng ta có đem chuyện bé xe ra to nữa hay không? Chúng ta có còn tự hào rằng “ngài” của chúng ta to hơn “ngài” của người khác nữa hay không? Những hành động của chúng ta có còn bị thúc đẩy bởi vì một lý do nào khác hơn là vì bản thân chúng ta muốn như thế nữa hay không?

Nếu như ngày trước các ngài đã bỏ ra đi thì bây giờ các ngài quay trở lại và làm người đi với chúng tôi nhé?

Ở trên đó xa quá, các ngài có nhớ gì đến chúng tôi?

 

 

Tôi không quý mến nơi ấy gì mấy !

Khi ta còn bé, quan niệm về thế giới lớn hơn trong tưởng tượng, về những con người xa lạ, về sự quan hệ giữa ngừơi với người, về chân lý về cuộc sống, lấp ló, đúc kết, và hình thành từ cái thế giới nhỏ bé từ những người đi chung quanh ta, từ sự quan hệ giữa những người ta biết như trở lòng bàn tay, từ những bài học vỡ lòng “abc” và những lời dặn dò nhắn nhủ của các bậc đi trước.

Thế giới, con người, và chân lý ấy nói chung không tệ lắm, nói đúng ra đó là thiên đường nếu như ta bất kể đến những giác quan của ta và quan trọng nhất tước bỏ đi sự rung động trong tâm hồn bằng cách lắng nghe những tiếng nói nhỏ từ trong tim. Ta sẽ sống sung sướng và vô tư lắm nếu như…

Cái thế giới lớn hơn giờ đây níu kéo, những con người xa lạ giờ đây đi quanh ta, những chân lý lớn lao hơn lấp ló, quyến rũ, làm cho ta đổ nhào nhận thấy rằng cái thế giới ngày xưa xinh đẹp ấy, những con người gần gũi thân thưong ấy, những giá trị đạo đức cao cả xây dựng lên cả một phần đầu cuộc sống, giờ đây là những bất bình, sai lẩm, giả dối, nông cạn, đàn áp, là một điều gì đó đau lòng lắm.

Ðiều quan trọng nhất trên cuộc đời, mỗi chúng ta, từ một đứa bé con đến một cụ già, là nam hay nữ, đều nên có một sự tự do để tạo cho mình một hướng đi riêng, để trở thành một mẫu người ta ấp ủ từ thuở ấu thơ, để thành người. Nếu ta có vấp ngã thì đó cũng là sự vấp ngã có tính toán, không phải là một sự an nhàn quen thuộc vô ý thức. An nhàn thì tuyệt quá rồi, nhưng giữ hoài vào sự an nhàn quen thuộc, ta sẽ mãi chỉ là bản thân ta.

Tôi không lớn là bao nên kinh nghiệm cuộc đời tôi không có nhiều, nhưng tôi đã có cơ hội tiếp xúc và nhìn thấy không ít những cá nhân, vì chấp nhận hay bị bắt buộc phải chấp nhận cái cách sống “mày phải sống như thế này vì đó là phong tục tâp quán tổ tiên” đã và rồi đây sẽ không đi vào đâu.. Thế này hay thế khác, cá tính, ý thức, và sự phát triển của từng cá nhân không phải là một hàm số của một nền văn hóa nào đó. Không thể nào thay Châu Á da vàng hay Mỹ Âu da trắng cho x để lấy ra một tư tưởng y cứng ngắc. Mỗi khi có một sự gây hấn về vấn đề này thì sự giải thích duy nhất là, “làm sao trách họ, họ theo quan điểm cổ xưa.”

Nhưng cổ xưa cho tới bao giờ ? Tôi không bao giờ đòi hỏi đất nước có thành đài, cung điện nguy nga, tôi không bao giờ dám mơ đến một con đường phù hoa với đầy ô tô và xe điện, tôi cũng chẳng bao giờ cần đồng tiền Việt Nam ngang bằng với tiền đô Hoa Kỳ hay đồng Euro của Châu âu bởi vì đó chỉ là vật chất, không có thì cuộc sống tuy khó khăn hơn nhưng vẫn còn tạm được. Tôi chỉ muốn mối quan hệ cơ bản giữa con người với nhau được công bằng hơn, không có sự dèm pha, công khích hay khác biệt chỉ bởi tôi nhỏ hơn bác nên lời bác nói ra là chân lý tuyệt đối, tôi là môt con nhóc không biết gì nên tôi phải im miệng lắng nghe, tôi là phụ nữ nên tôi phải dịu dàng gia giáo giả, tôi sinh ra và lớn lên tại một đất nước Châu Á nên tôi phải sống theo quan điểm của những người da vàng, tôi sinh ra ở Châu Á và lớn lên ảnh hưởng lối sống Tây Phương nên tôi giống như một quả chuối từ một khu rừng nhiệt đới được đặt vào tủ lạnh Tây, và tôi sinh ra tại hải ngoại nên tôi không cách nào dung hoà được một vùng đất cha ông và một vùng đất dưỡng dục.

Nếu như nơi ấy chỉ đơn giản là những mẩu chuyện Hồ Dzếnh , là ghế đá công viên rời ra đường phố, là những người đạp xe lọc cọc những ngày nắng gắt hay những ngày gió mưa dầm dề, là những đứa bé con bên cạnh những xe hốt rác, là những thanh thiếu niên di tản vào thành phố tìm việc làm, là những người lớn tuổi trán đầy những vết nhăn, là những câu quan họ tôi chưa có dịp nghe trên cánh đồng Bắc Bộ; thì dẫu đó là một vùng đất xa xôi, một vùng đất xót xa, một vùng đất nhọc nhằn, một vùng đất vô định, một xứ sở của những thiên thần không may mắn, một đất nước chỉ có hy vọng, hay một đất nước đầy kinh nghiệm sống khó khăn, nhưng đó vẫn là một nơi định cư đẹp loại ra sự kết hợp giữa những hình thể lại với nhau.

Giờ tôi nghĩ tôi không thương mến vùng đất ấy gì cho lắm!

Zakopne: Phố núi phố non, cảnh chợ rộn ràng và tôi đi lon ton

Đoàn xe lửa làm tôi nhớ lại ngày đầu tôi đặt chân đến Ba Lan, bạn có nhớ không cái xe cũ rích lọm cọm mà tôi tướng đang bốc cháy ? Suốt tuần qua, cổ và vai tôi đau nhức và bây giờ phải nửa nằm nửa ngồi trên cái ghế cứng ngắt này, ngất ngư thân hình beo béo, lim dim đôi mắt hưu rừng Trường Sơn, và lâu chị chực văng vài câu chửi bậy . Cổ tôi trở nên cứng ngắc khi xe lửa lò dò xịt khói đổ vào trạm ga ở Zakopane. Các bạn có nhớ cái cảm giác đi date lần đầu tiên với một anh chàng hay cô nàng bô giai và xinh gái hết chỗ chê và không biết xử xự ra sao, lẩm bẩm vài ba câu trong họng xong rồi ngồi trân trân ngó nhau không nói một câu và cổ cứng đơ vì không dám xoay trở vặn vọ cái thân hình . Ngồi xe lửa đi Zakopane xong thì cái cổ bị y chang như vậy đó . Đi date thì còn được ăn ngon tuỳ thuộc vào sự hảo tâm của date bạn và lâu lâu mặc dù không biết nói gì, nhưng bạn cũng tranh thủ đá lông nheo vài ba cái với date bạn hay người ngồi bàn phía kia khi date bạn quay hướng khác vặn cổ hay tương tư ẻm hay ảnh nào chung quanh, chứ đi xe lửa tới Zakopane thì bảo đảm bạn ôm bụng đói dài dài . Tôi ngồi xe lửa hơn 6 tiếng đồng hồ, vừa nghe tiếng xe kêu cọt kẹt, tiếng người đàn đúm nhão nhẹt bằng thứ tiếng gì chả hiểu mô tê răng rửa, và xen lẫn đâu đó là tiếng rọt rẹt từ bao tử lép nằm ép trong cái bụng tương đối không nhỏ thiếu đồ ăn từ tối ngày hôm qua .

Lũ bạn nó đã đi Zakopane từ lúc trưa hôm qua, nhưng vì tôi có công chuyện bận nên đành phải ở lại và đợi chuyến xe sáng sớm hôm sau, lúc 3 giờ rưỡi sáng . Tối hôm đó, trước khi mấy đứa con trai còn ở lại đi ra ngoài club chơi tôi có dặn thằng Mohammed vế đánh thức tôi dậy và dẫn tôi ra bến ga . Tụi nó vuốt ve, "Đừng lo tụi tao sẽ về dẫn mày đi! " Tôi an tâm thu xếp quần áo, chiên khoai tây và nấu một bịch cơm to đùng ăn trước khi vác giò lên giường ngủ . Trong giấc ngủ mơ màng, tôi thấy có mấy thằng vô công rồi nghề tối ngày vào club nhìn gái lắc đít quay mông, đang quay bỗng giật mình nhìn đồng hồ vào hò hét bảo nhau chạy về ký túc xá để dắt con mặt mẹt nhà tôi ra ga xe lửa . Yên tâm lắm, yên tâm lắm, tôi bảo tôi .

Thằng Petar và Mohammed gõ cửa phòng tôi lúc 3 giờ rưỡi sáng và la, "dạy mày ơi tụi tao về rước mày nè mày ơi ! " Tôi ngơ ngác đạp mùng mền chiếu gối nhổm dậy mừng húm . Có điều sau khi nhìn đồng hồ xong, tôi muốn nhào tới bàn vớ ổ bánh mỳ tây để lâu ngày không ăn nên thành cứng ngắc phang vào mông đít hai thằng đó sau khi chửi , "dzề giờ này mày còn vác mặt dzề chi mầy!" Tôi mếu máo muốn khóc nhìn mặt hai anh chàng, một anh mặt búng ra sữa, anh kia búng ra cà phê tỉnh bơ, "mày dặn tụi tao về 3 giờ rười!"
"3 giờ rưỡi con khỉ khô mày!" Tôi lẩm bẩm thôi chứ không cho tụi nó nghe vì tôi đây thanh lịch và điềm đạm có thừa, mặt mày bình tĩnh, "không sao hết, cám ơn tụi bay nhiều ."

Ham đi chơi quá nên tôi suýt gào khóc thảm thương, than cho cái số kiếp bẽ bàng bị bạn bè nó gạt . Nhừng thằng bạn tưởng tử tế thế mà chắc bị mấy em Ba Lan mi nhon đớp mất hồn phách nên bỏ rơi con mặt mẹt nằm co ro nơi đất lạ quê người . Tôi leo xuống dưới lầu dưới gọi điện thoại cho Marcin M. nói tôi trễ xe lửa rồi , không gặp nó vào lúc 9 giờ sáng được . Sau khi kỳ kèo xin xỏ nó và mấy đứa kia đợi tôi tới 11 giờ không được, tôi bò lên phòng đánh bịch lên giường ngủ tiếp, ấm a ấm ức mãi .
Nhưng ngủ hoài không ngủ được vì trước khi đến Ba Lan, tôi nhủ thầm rằng tôi sẽ đi leo núi Tatras, tới cái điểm mà Ba Lan, Slovakia, và Ukraina giáp ranh với nhau , mà Tatras nằm trong địa phận Zakopane . Suốt hai tháng qua ở Ba Lan, tối ngày chỉ đi thăm cảnh thành phố, đẹp thì đẹp thật nhưng nhìn riết thì chán bỏ bố rồi . Tôi đã lỡ mất dịp đi tắm biển Baltic ở Gdansk vì tuần đó có cái project chết tiệt không dám xin phép ông boss cho nghỉ ngày thứ sáu và ngày thứ hai, sợ ông giận lên ổng chửi "gourno" thì cho mà ê mặt (gourno = cái đồ thải ra từ động vật đó ), nên nhất định không muốn bỏ lờ một buổi đi chơi ngoài thiên nhiên nữa đâu . Tôi ngồi dậy vẽ vẽ gạch gạch vào cuốn sổ tay tính tóang rằng, "thôi kệ cha nó , nếu như mình không gặp bạn mình thì mình đi cà lê thất thểu một mình vậy, hostel ở đây cũng dễ kiếm và rẻ . Gặp bạn bè thì vui nổ đình nổ đám rồi , nhưng đi một mình thì cũng thú không kém . Nhất định vậy nên 5 giờ rưỡi sáng, tôi vác cái ba lô con chạy cong đui ra ga xe lửa hy vọng bắt kịp chuyến lúc 6 giờ . Tôi đến đó 10 phút trước khi tàu chạy nhưng vì lỡ dại muốn cho chắc ăn nên tôi hỏi đường một anh chàng Ba Lan gần đó nhờ hắn mua vé dùm . Trời hại tui nên cho anh chàng cái tính nhiều lời . Hắn vặn vẹo hỏi tôi đủ thứ chuyện, dắt tôi đi hết cửa sổ này đến cửa sổ kia trước khi phán cho một câu ba phải, "tôi không nghĩ cô kịp chuyến xe đâu cô ạ, nó tới rồi . "
"Bộ nhìn mặt tôi thấy ngu hay sao vậy mà nói vậy, tôi chỉ nhờ mua có mỗi cái vé cho nhanh rồi tôi dọt," tôi nghĩ thầm .

Giờ đành đợi chuyến khác chứ làm sao . Nghĩ cũng ức, mình chỉ có một ước mơ bé nhỏ con con là đi xem núi Tatras mà không xong .

Tiếng đập thình thịch inh tai từ chỗ nối hai toa tàu lại với nhau làm tôi bồn chồn lo lắng, chỉ sợ xe sẽ nổ thành từng mảng . Có lẽ tôi đã bị ám ảnh nặng bởi những vụ bỏ bom nơi công cộng, hơn nữa gần đây nghe thằng Marco nó nói tụi khủng bố đe dọa đặt bom tại ga xe lửa Warsaw . Nhưng Zakopane là một thị trấn hẻo lánh vùng đồi núi, chắc không quan trọng gì trong mưu mô chiến lược của dân làm cách mạng. Và ai lại đi bỏ bom vào những người thôn quê nông dân bao giờ! Mọi người thì ai cũng lên án vấn đề giết người, điều đó là chuyện đương nhiên . Nhưng tôi nghỉ nếu như mà đã phải giết thì nên giết ông bà đầu sỏ, ngồi trong cao ốc chỉ tay năm ngón hay bay bay trên trời trong những chiếc máy bay ngáy pho pho, chớ lũ dân ngu khu đen như chúng tôi thì biết gì đến chuyện tối mật nước non. Chúng tôi chỉ là những người sáng vác quần đi làm tối về tháo quần ngủ, đâu thiết tha gì làm những lá bài trong cuộc đại sát phát vòng quanh trái đất này. Nghĩ vậy nên tôi tin chắc là xe lửa tôi đi sẽ an toàn lắm lắm.

Sau vài ba tháng, tôi tập không chú ý nhiều đến thính giác của tôi và bắt đầu quen với việc sử dụng thị gíac của mình nhiều hơn . Người ta nói đi xe lửa để ngắm cảnh thế nên tôi cũng bắt chước đưa mắt ra cửa sổ ngó tới ngó lui, nhưng ngó hoài chẳng thấy gì cả, cảnh trí ở Ba Lan đã bắt đầu làm tôi chán rồi , chỉ toàn là những ruộng đồng khô không ai chăm bẵm, cây cối gầy guộc đứng rải rác phất phơ cố che đậy đằng sau những gồ đất đen xỉn thỉnh thoảng ướt xũng bởi những vũng nước mưa hay nước thải từ các nhà máy cơ khí gần đó lâu ngày không thoát đi được, những toa xe rỉ sét chứa than nằm bệu rệch chờ người ta tới chở đi, và một khoảng không trống rỗng đang ôm vào lòng những ước mơ một sự hồi sinh của nền kinh tế nơi vùng đất này.

Tôi đã không đi xe lửa chung với các bạn hơn hai tuần rồi và tôi hơi nhớ . Tôi biết là đi trễ gần một ngày như vầy tôi sẽ không có thời gian để mà làm nhiều việc dự tính, nhưng chắc không sao vì tôi chỉ muốn làm quen lại cảm giác đi xe lửa chung mà thôi . Zakopane có lẽ sẽ không sặc sỡ như Krakow, Warsaw hay Wroclaw đâu vì nó là một vùng quê miền núi thô sơ, nhưng mà so sánh Zakopane với các thành phố đó thì hơi khập khiễng thật, thôn quê và thành thị có những cái hay khác nhau.
Tôi bị bệnh mất trí nhớ nên giờ thì tôi quên hết về Zakopane rồi, lúc này ngồi trong phòng bé xíu, tôi chỉ nhớ mang máng một màu nâu đồng nhất thôi. Có lẽ là tôi bị choáng ngợp bởi những chiếc bánh màu gỗ hình túi nhỏ con con làm bằng sữa dê, ăn vào hơi đăng đắng nhưng là lạ; những cái tô, thìa, đũa, muỗng múc canh, cốc uống bia làm bằng gỗ, những cái rổ con với những con chó nhỏ người ta đem ra bán, những con ngựa chở khách da vẹc ni bóng bẩy mập ù, những miếng xúc xích màu nâu đỏ béo ngậy và các mái nhà thờ bằng gỗ thấp lè tè nằm cạnh tháp chuông không bao giờ lên tiếng.
Tôi mua một tấm bản đồ sáu zloty và hai trái chuối cho thêm chất potassium. Tôi để ý rằng mình ăn nhiều chuối hơn thường lệ (điều này không có liên quan gì đến vấn đề tôi tuổi khỉ à nha) Chắc là tôi muốn giữ gìn sức khoẻ. Hơn nữa tôi để ý rằng vị ngọt từ chuối làm đỡ đi bao tử sau nhiều giờ không có nước và đồ ăn. Sau khi điềm chỉ được vị trí của cabin mà bạn tôi đang ở trên bản đồ, tôi an tâm dung dăng dung dẻ tới trung tâm thị trấn. Tôi nhủ tính nếu tôi đi thật nhanh như bị ma đuổi thì tôi vẫn không thể đi bộ ra ngoài hổ sau khi xem núi và quay trở lại trước khi trời tối. Tôi mua vé lấy lift lên đồi đề xem núi Tatras từ phía bên kia. Biết rằng mình không cách nào leo lên cái đỉnh nơi Ba Lan, Slovakia, và Ukraina gặp nhau nữa rồi, nhưng tôi vẫn cứ mơ có một ngày tôi quay trở lại đây vào trèo lên đó thử. Không biết sẽ thấy gì nhưng tôi tin chắc sẽ hùng vỹ lắm.

Khi tôi lên đến đỉnh đồi, tôi đi ngang qua hai thằng bé tóc vàng xinh như Cupid đang đứng dựa vào hàng rào nhìn về phía núi Tatras, thế là tôi hỏi ngay mẹ của chúng chụp dùng tôi tấm hình, đằng sau là núi, bên cạnh là hai thằng nhóc xinh. Tôi đi bộ dần dần lên đỉnh đồi và dừng lại để nhìn xuống đống bằng từ phía Bắc dưới kia. Tôi cảm thấy hơi lành lạnh mặc dù nai nịt gọn gàng. Đã cuối hè rồi và lại ở miền cao, nên Zakopane tuyệt nhiên không có nắng chỉ có tiếng gió lào xào vỗ liên tục vào lá cây tạo nên những tiếng lào rào nhỏ. Thời tiết và phong cảnh nơi đây làm tôi nhớ đến Đà Lạt, một vùng cao nguyên, nơi mà bố mẹ và tôi hay đến chơi nhiều lần. Sau Nha Trang, Đà Lạt là điểm xa nhất về phương Bắc mà tôi tha thẩn ra ngoài địa phận thành phố Hồ Chí Minh. Nghĩ đi nghĩ lại, hình suốt cuộc đời tôi ở Việt Nam, tôi chỉ quanh đi quẩn lại trong thành phố, nghĩ lại mà không hiểu tại sao. Nếu như tôi vẫn còn ở lại thì chắc khả năng địa lý sát thực của tôi chỉ có vậy. Tôi đâu có bao giờ nghĩ mình thuộc loại nay đi mai đó đâu, nhưng khi đụng chuyện rồi thì–chỉ biết cười thôi. Đã từ lâu rồi, tôi bắt đầu để ý đến cái thuyết mà người ta nói về sự suy nghĩ. Mình nghĩ làm sao là mình làm y hệt vậy. Nói thế này thì hơi ngang như cua phải không? Nghe qua quá ư rỗng tuếch thì phải. Dĩ nhiên nghĩ làm sao thì làm vậy. Nhưng mà nếu có điều mình muốn làm mà mình không thể làm vì hệ thống suy nghĩ của mình không cho phép mình làm, lôi ốc vít ra mà vặn và điều chỉnh lại dây não, nghĩ khác đi. Tôi xài búa kềm vày nối lại những đường vận chuyển neuron trong não chục lần rồi, ngộ lắm cơ. Một đôi lần sau đó nhìn lại và thốt lên, “lạy chúa tôi, con cám ơn thượng đế!”
Ngày xưa tôi béo ú à, bụng chứa thức ăn thì ít mà chuyện ruồi bu trọng đại thì nhiều. Tôi gánh tổ quốc yêu quý và những bài học ngàn năm văn hiến mến thương lên vai đấy và vác nó hơn hai thập kỷ, vượt đại dương trùng trùng sóng, mây trời ơi vào đất liền hỡi ơi đến tận cái đất nước kỳ quái ai cũng muốn đến và ai cũng muốn chửi. Nặng quá nên lúc nào tôi cũng đi lặc lè. Tôi cũng mừng rằng bây giờ thì tôi mi nhon hơn trước rồi vì tổ quốc mến yêu và ngàn năm văn hiến ơi, tôi để người ra ngoài vai rồi. Đừng kêu rếu chửi bới tôi nhé! Tôi muốn vác người lên vai lắm nhưng người càng ngày càng to và tôi càng ngày càng nhỏ. Vả lại tôi muốn làm thiên thần. Sở dĩ thiên thần họ bay bay là vìhọ nhẹ tênh tênh à. Đừng cười à nha! Hơn nữa tôi vừa mới phát hiện và bẩm ông già Xa tre và Ca Mu lên làm cố, nên tôi đang thử làm cái trò hai cố này bày ra.

Nãy giờ tôi nói nhảm quá xá xì xằng rồi phải không. Quay trở lại Zakopane nhé?

Tôi ngồi xuống một bậc đá nhìn đồng bằng Chokow trước mặt và nảy ra ý định đi bộ từ từ xuống dưới. Nhưng dựa theo quyển sách hướng dẫn, tôi sẽ phải mất hơn bốn tiếng mới đến được ngôi làng gần nhất và trời bây giờ cũng sắp tối rồi. Thật ra cái nỗi sợ ma khủng khiếp khiến tôi bỏ ý định đó . Tôi nhớ có đo.c đâu rằng nếu mình muốn xóa đi một nỗi sợ hãi nào thì mình nên đối diện với chính nó và cảm thấy rằng chẳng có điều gì phải sợ cả . Tuy nhiên nếu gặp chuyện rủi ro thì nỗi sợ hãi đó sẽ hoàn toàn làm chủ mình. Tôi nghĩ rằng nếu như tôi lò dò đi một mình trong màn đêm hay tại một nơi xa lạ, sự sợ hãi của tôi sẽ tan biến đi, nhưng rốt cuộc rồi tôi không đủ dạn và cóc quan tâm gì mấy đến chuyện tôi có dạn hay là không. Tôi nghĩ mình không nhất thiết phải vượt qua hết các nỗi sợ hãi của mình. Đôi khi có nhiều điều mình cũng nên sợ hãi và kiêng cữ nó. Có một sự khác nhau giữa một bà bác liều và một cậu chàng quả cảm.
Thế là tôi đi đủng đỉnh theo đường mòn trên đồi nhìn ngắm hàng quán hai bên. Tôi đi ngang qua một tiệm bán xúc xích khói bay um lên xùng xục nhìn giống sương nóng. Tôi lấy máy ảnh ra chụp cái lò nướng và ông bà bán hàng, thây kệ họ nhìn tôi quái lạ. Lo gì, tôi là du khách mà lại, nên tôi sẽ cư xử giống hệt vậy.
Thỉnh thoảng tôi liếc về hướng Nam ở bên tay trái và thấy sương trắng càng ngày càng đặc bao phủ dãy núi Tatras.
Giả đò lượn qua lượn lại mấy vòng làm bộ ngắm cảnh, thật ra tôi kiếm cớ ăn hàng. Tôi mua cây cà rem có 30 cent và một lon Sprite cũng bằng giá, lâu lâu lấy tay rờ bụng xem nó có u ra chút nào không. Không thấy động tĩnh gì, tôi an tâm ăn uống tiếp và mơ màng nghĩ tới bữa ăn tối khi tôi gặp bạn tôi. Thế nào rồi cũng khoai tây, thịt heo, cải bắp ngâm chua, nước giải khát xương rồng, và không chừng thì bia Tyskie. Xớ ra xớ rớ một hồi, tôi bắt đâù chán và gọi điện thoại cho Marcin M. xem coi tụi nó có về nhà nghỉ chưa, gọi ba bốn bận không được, tôi đoán chúng nó còn xân xi gì trên núi. Tôi đi ngược lại trên con đường mòn, đi ngang qua cái chỗ tôi chụp hình với hai thằng bé tóc vàng xinh ban chiêù, ngồi phệt xuống cái ghế ghỗ lơ đãng ngó tới ngó lui xem có gì hay ho không. Ngồi khoảng chừng mười lăm phút không thấy động tịnh gì, tôi vác chân lò dò xuống núi

Bãi họp chợ lúc này thí náo nhiệt người qua người lại, tranh tối tranh sáng tôi không còn nhớ ra một khuôn mặt nào cả. Có lẽ vì quanh cảnh lạ, tôi chú ý đến vật vô tri thức màu mè sặc sợ, ngộ nghĩnh xinh xinh hơn là những vẻ mặt không thú vị xa lắc xa lơ, gặp một lần rồi sẽ không bao giờ gặp lại nữa. Thế mới biết, vật chất cho dù vô giá trị đến đâu bao giờ cũng hấp dẫn hơn là con người. Không ca cẩm không cà kè điều gì.

Có một gánh hát xiệc rong người Mông Cổ đang biểu diễn trứơc một nhà hàng sang trọng. Họ mặc trang phục cổ truyền giống như tôi thấy khi xem Ti vi. Cánh đàn ông thì kéo đờn cho hai cô gái lớn hát, còn một đứa con gái útđang uốn éo làm xiếc cho khán giả xem. Thật ngộ, tôi chưa từng thấy người Mông Cổ bao giờ, mà nếu gặp người Mông cổ thì phải gặp ở Mỹ vì dù sao đây cũng là đất nước tứ xứ, không bao giờ đến Ba Lan, một đất nước theo tôi tuyệt đối da trắng. Không biết vì lý do gì mà gánh hát xiệc này lại dừng buổi trình diễn cách vội vàng và hấp tấp dọn đồ. Tôi thấy một lão vận vét sang trọng từ trong nhà hàng đi ra nói nói gì với ông già lớn tuổi, chắc là không cho họ hát nũa. Tôi bỏ hai zloty vào cái nón xin tiền và ông già này cứ cúi đầu “Zanquizen” hoài (phát âm theo tiếng bồi mà, có nghĩa là cám ơn).

Tôi đi ngược lại để quay về trung tâm chợ và đi ngang hai thằng bé đứng xớ rớ giữa đường mỗi đứa giữ dây cột hai con cừu. Ui chu choa, hai con cừu be bé nhìn thấy muốn nựng. Da chúng nó trắng và sủi sủi như bông gòn, móng chân nhìn giống như hai đôi guốc đen nhỏ. Một con có cái miệng đen thui như ai kẻ môi son cho nó, thời trang ra phết! Tôi không biết hai thằng bé đứng đó dem cừu cho người ta ngắm chơi hay là ngắm xong rồi cho tiền tụi nhỏ, chả thấy lon mũ xin tiền gì cả. Hay là cừu nó để bán? Một lúc nữa hai thằng bé được gia nhập bởi một anh chàng đứng tuổi với một con cừu to hơn. Có thể hắn là bố, chú ra chơi với con với cháu hay là thằng tâm thần nào đó bắt cóc hai thằng nhóc này xong rồi đày đọa tụi nhỏ làm kẻ chăn cừu? Sự đời khó lường ai mà biết được! Gần gần hai thằng bé dắt cừu là một ông già làm những bông hồng thủy tinh từ những ống thuỷ tinh sơ sài và một hộp lửa nhỏ. Thiên hạ bu lại mà xem. Thật là lạ, những đoá hồng xinh đẹp có giá trị lại có thể xuất phát từ những ống thủy tinh xấu xi vất đi và một ngọn lửa nhỏ nhoi chỉ chực tắt mỗi khi gió đâu đó. Giữa tiếng trầm trồ hoan hô của người xem, tôi nghe thấy tiếng gà cục tác mà nhìn hoài chả thấy gà đâu. Mãi mới phát hiện ra có một lão rỏm đời kéo một cái dây gì trong lòng bàn tay tạo nên tiếng gà mái giữa một đất nước đầy lợn này.

Tôi gặp lại anh chàng ca sĩ “Alabama quê nhà yêu dấu” , anh chàng mà tôi nhắc tới trong bài viết về Wroclaw và Rob vo*’I tôi tính hỏi anh ta hát bài “Trái tim bằng vàng” của Neil Young. Lần này ban nhạc hùng hậu hẳn ra với một giàn máy, sáu anh nhạc công, và một chị quảng cáo CDs. Giọng anh ta vẫn đặc biệt và khàn to như thế, chỉ khác là bây giờ anh có nhiều khán giả cổ vũ mà thôi. Lúc này tôi lại nhớ đến Sedef vì khi ở Wroclaw, hai chúng tôi dung dăng dung dẻ chạy xem anh này hát.

Tôi lượn qua lượn lại và sau rồi ngồi ịch xuống gốc cây đối diện một nhà hàng Ba Lan để nghe hát. Đây là lần đầu tiên tôi nghe loại nhạc cổ truyền gọi là podhale xuất phát từ miền núi này. Nó lạ thì lạ thôi! Hay trong cái chỗ kỳ kỳ. Lâu lâu anh ca sĩ vói giọng nam cao tuốt luốt uốn éo luyến láy làm tôi muốn nổi da gà. Cái điệu này trong sách họ gọi là “augmented interval” làm tôi tưởng là họ đổi cung đột ngột, nhưng sau Marko nói tôi nghe “agumented interval” có nghĩa là nâng hay giảm nửa nốt thay vì giữ nốt bình thướng (tôi không học nhạc cho ra hồn nên không biết cách nào giải thích nữa, nghĩa là nếu chơi theo cung Đô trưởng đánh “Đô Mi Sol”, augmented interval chắc là “Đô Mi Sol sharp / flat” Cái cáchđổi như vầy làm cho giọng ca sĩ, mỗi khi họ rú lên mình tưởng họ hát sai nhịp. Ôi học hát kiểu này khó quá và đòi hỏi phải có tài thật sự. Nghĩ lại giọng mình coi bộ gian nan. Quên không mua CD nên bây giờ thỉnh thoảng lại tiếc hùi hụi.
Hát xong họ nghỉ giải lao, coi bộ hơi lâu nên tôi đứng dậy đi ngắm phố phường tiếp tục, bước được chưa tới chục bước, tôi đã nge thấy ai đó đang đàn một bài trong bộ “Những điệu nhảy Hungary” của Brahms, thế là tôi ngồi xuống lần nữa và lần túi kiếm tiền xu để cho.

Tôi quay lại chỗ anh chàng ca sĩ Alabama khi nãy để đợi bạn tới. Ngồi trước mặt tôi là hai anh chàng tóc dài ôm đàn gảy ghi ta hát tiếng Ba Lan. Tôi chẳng nghe được gì cả chỉ hai chữ giông giống “dva” và “gourno” nghĩa là “hai” và “cức”. Nghĩ tới nghĩ lui, tôi tin rằng mặc dù ăn bận bụi bất cần đời, nhưng hai anh chàng không dám hát nhạc “hai cức” để xin tiền thiên hạ đâu. Đang hát dữa chừng, có một ông già ở đâu cởi áo chạy ra nhảy hết sức quái đản làm tôi nhớ đến anh chàng Chandler trong “Friends”. Lão nhảy một hồi rồi lão chán lão mặc áo vào quay ra sau khi cúi đầu chào thiên hạ. Cớ một cô dắt một thằng bé đi ngang qua, nó xin xỏ và mẹ nó la nó, tự nhiên tôi hiểu lõm bõm vài chữ, làm nhớ lại cái lúc đầu tiên cái công tắc hiểu tiếng Anh của tôi tự động vặn lên. Tôi nghĩ học tiếng nước ngoài không khó lắm, chỉ cần học cho đúng cách mà thôi và cứ qua nước bản xứ mà ở một thơì gian và suốt ngày đi chơi với con nít. Nói vậy chứ tôi bây giờ lười biếng lắm rồi, không còn thời gian và động lực để mà học cái tiếng vừa khó và không phổ thông như tiếng Ba Lan.

Tôi đi qua nhiều nơi ở đất nước này rồi, nhưng Zakopane là nơi tôi chính thức ngồi xuống và ghi ghi chép chép vào sổ tay. Không phải vì Zakopane đẹp đẽ hơn hay thú vị gì hơn Krakow, Warsaw, Wroclaw đâu mà tại vì tôi mệt và chán rồi không tha thiết ngó tới ngó lui nữa, ngồi ngoài đường không biết làm gì giết thời gian, tôi đành ngoáy ngoáy vài dòng vậy. Không biết sao tôi lại đem Zakopane ra so với những thành phố ở Mỹ và cho rằng chúng không sánh bằng về mặt đặc thù địa phương các trò giải trí ngoài trời. Để tôi về và đi xem San Francisco lại.

Tôi sẽ gặp chúng bạn trong vài phút nữa và thế nào rồi con Sedef và Diren chúng nó sẽ ôm và gõ mỏ vào má t ôi vài phát thấy muốn ngứa.

Trời bây giờ bắt đâù lạnh và tôi ước gì tôi mang theo khăn quàng cổ.

Biển đỏ

Vào ngày kia, ở một làng biển đỏ nơi xa xôi, có đứa bé xinh vừa mới chào đời.

Người làng đua nhau tới chúc mừng, mang gà mang vịt, lại nhìn đứa bé xinh.

Ðứa bé nằm lặng thinh, nhếch miệng cười, chấp nhận làm sự hãnh diện của làng biển đỏ.

Ðàng ông vào rừng chặt mây và đàn bà thay phiên nhau đan thật nhanh cho em một chiếc nôi nâu, ấm áp và nhẹ tênh. Họ đặt vào đó bánh trái, hai ba quyển sách nhỏ, những con chuồn chuồn bươm bướm họ bắt được trong vườn, một quả pha lê đúc bằng những hạt sương những người thanh niên trai tráng hứng từ trên đỉnh ngọn núi năm ngày đi đừơng, và một chiếc áo bông ấm do chính trưởng làng may cho em.

Và theo tục lệ từ ngàn đời, vào một buổi thủy triều xuống, chiếc nôi mây chở em lắc lư đung đưa và trôi ra giữa dòng biển đỏ.

 

Ðâu đó, từng đợt sóng vẫn lăn tăn, vỗ nhẹ vào chiếc nôi mây nhỏ, và thì thầm “à ơi.”

 

Ðứa bé xinh vẫn mỉm miệng cười, ôm chặt chiếc áo ấm vàng, chân đập vào cạnh nôi mây nhìn chuồn xanh bướm vàng bay vòng quanh trên đỉnh đầu.

 

Quả pha lê trong suốt lăn lên lăn xuống, chạm vào thân hình em mát rượi. Ánh mặt trời ửng bạc phản chiếu từ màu pha lê hắt lên trên mây bảy màu sắc cầu vồng làm người làng biển đỏ kéo ra xem.

Họ sung sướng tận cùng vì biển đỏ giờ có đứa bé xinh.

Ngày đến rồi ngày lại đi, biển đỏ rực rồi biển lại đổ màu xẫm, rêu xanh rêu chuyển sang vàng, cát bám vào chiếc nôi mây rồi cát lịm vào nước biển, thủy triều dâng và thủy triều hạ dần.

Chỉ chiếc nôi vẫn đong đưa chở em và quả pha lê trong suốt qua khắp vùng biển đỏ, đâu đó văng vẳng điệp khúc “à ơi.”

Minks: Những chiếc giày cao gót mũi nhọn

Khi tôi gặp Inna lần đầu tiên hè 2003, tôi thấy cô nàng đi một đôi giày cao gót mũi nhọn màu vàng và mặc cái quần bó chẽn màu cam không giống ai cho những người đi làm ở miền rừng núi. Hỏi, cô nàng trả lời vỏn vẹn, “Con gái bên nước tao bận vậy.” (Tức con gái Bạch Nga)

Khi tôi gặp Mariana năm sau, cô nương này cũng vác một đôi giày cao ghót hơn mũi nhọn màu nâu với cái quần bó chẽn màu tím lịm xách từ Ukraina. Khi hỏi, cô nương nói “Mốt bên nước tao.”

Và tôi cũng tạm chấp nhận, “Tụi Liên Xô cũ chúng nó ăn vận vậy!”

Làm ở miền núi qua tháng thứ hai, nàng Inna vất đôi giầy cao gót mũi nhọn vào xó vì chân đau quá không chịu nổi, mượn tôi đôi giày ba ta, “mày có tới hai đôi, cho tao mượn đỡ vậy,” và tấm tắt khen mãi, “giày vừa chân tao, đi thích quá mày ạ!”

Tôi ở Ba Lan chỉ mang một đôi giày Sketcher xanh xanh tuy xinh xắn nhưng nhìn không giống ai với cái ao xách nách lấp lóe và cặp quần đen óng ả mổi khi chúng bạn nó rủ vào club. Thế là tôi phải năn nỉ nương Mariana cho mượn đôi giày cao gót mũi nhọn.

Inna mang đôi giày tenis của tôi lên đồi lên núi lội suối khắp Công Viên Quốc Gia King Canyons bỏ quên đôi giày cao gót mũi nhọn vào locker khóa lại.

Mariana vất đôi giày cao gót mũi nhọn vào kệ không khóa chỉ thỉnh thoảng lấy ra đi khi nào nàng muốn ngựa đi clubbing buổi tối. Và tôi đôi khi ngáo hơn lấy đôi giày cao gót mũi nhọn ra ướm áo ướm váy.

Nàng Inna về nước vất đôi giày cao gót mũi nhọn tại Công viên quốc gia cho gấu gặm sau khi hạnh phúc quá đỗi xin được đôi giày ba ta êm ái của tôi.

Nương Mariana đi đôi giày ba ta của hắn ra xe buýt, sau khi đã vất đôi giày cao gót mũi nhọn vào xọt rác để tôi quăng trước ngày rời Ba Lan.

Tôi qua Minsk, thủ đô nước Bach Nga, lâu lâu lại nhìn xuống dưới chân các nàng Bạch Nga kiều diễm gặp ngoài đường xem coi các nàng có đi giày cao gót mũi nhọn không.

Nhiều vô kể. Chỉ tôi bơ vơ với đôi giày ba ta êm ái dịu dàng. Ở đó bốn bữa, tôi dần quen với những đôi giày cao gót mũi nhọn và thầm khen, “ôi chao đôi giày cao gót mũi nhọn, mình cũng nên làm duyên làm dáng với đôi giày xinh xan mũi nhọn cao gót này! Con gái con đứa mà lại!”

Tôi cắp đít lúc theo Masha, lúc Tanya, lúc Sasha, lúc ba chúng nó, chỉ thiếu con Inna, đi qua hết trạm xe điện ngầm đến trạm xe điện ngầm khác cho đến một hôm Masha dẫn tôi ngang qua một bảng đá khắc nhiều tên và một đóa hồng dài làm bằng đá đen nằm trên bức tường và bậc thang cạnh một trạm xe điện ngầm nơi trung tâm thành phố

Masha chỉ vào một cái tên nhỏ xíu trên tấm bảng đen và nói, “Mấy năm trước, có một đại hội lớn, nghìn người đổ về đây xem. Bỗng dưng trời đổ mưa, thế là mọi người kéo nhau chạy xuống đây để trú mưa, người này xô đẩy người kia và dẫm lên những người bị ngã xuống. Tên này là tên của bạn gái tao. Mày biết đó, những bậc thang ở đây quá ngắn dễ bi hẫng nếu chạy nhanh và tụi con gái nước tao đi những đôi giày cao gót mũi nhọn, dễ trơn và dễ té. Bị đạp lên bởi những chiếc giày cao gót mũi nhọn, mày nghĩ như thế nào.” Cô nàng nói tiếp, “Ðoá hồng gẫy này tượng trưng cho một cuộc sống đứt đọan.”

“Chỉ vì để tránh mưa,” tôi hỏi.

“Tao không biết, trời mưa theo phản xạ tự nhiên mọi người chạy thôi.”

Thế là bây giờ tôi không chạy mỗi khi trời mưa và tôi không cảm thấy không giống phụ nữ dịu dàng khi tôi đi dôi giày ba ta thấp tủn mũi không nhọn nhẹ nhàng.

10/24/04

Chuyện trò nơi ống khói

_Lucas vào trong đi con ơi!

_Con đang chờ mẹ con. Con thấy khói bay lên ở dưới kia. Cứ mỗi khi đàng kia có khói, con thấy lại thêm một đoàn các chú, các bác, các anh chị đến đây. Con hỏi các bác ấy lý do thì các bác ấy chỉ nói, “con người độc ác, tàn nhẫn” Tàn nhẫn là gì hở bác?

_Là khi con làm một điều thật xấu với người khác không có lý do và họ không thể bảo vệ họ.

_Tháng trứơc, con xô té con Milan và làm nó khóc, vậy thì con tàn nhẫn rồi.

_Nhưng chắc con không cố ý làm điếu đó với Milan, cô bé đó đã chọc con giận gì phải không?

_Không, tự dưng con thấy ghét nó vì con nghĩ nó kiêu ngạo. Gia đình nó giàu và nó cứ hếch hếch mặt lên.

_Nó kiêu ngạo với con như thế nào hả?

_Ðúng ra là nó chưa làm thế bao giờ, con nhìn mặt nó và cho là như vậy thôi. Nó là con gái ốm còi xương mà con đánh nó, vậy con tàn nhẫn rối.

_Nhưng Lucas ơi, cái quan trọng là con vẫn còn linh hồn của con, con ạ.

_ Linh hồn là gì hở bác? Có một linh hồn như một miệng hay hai linh hồn như hai mắt? Hay là một người nào đó cho linh hồn con.

_ Không Lucas ơi, không ai cho con linh hồn cả vì nó là tạo ra bởi con đấy con ạ.

_Tạo ra bởi con, tại sao con không biết?

_Tại vì con còn bé, nên con chưa để ý đến nó đấy thôi. Linh hồn đôi khi không có, đôi khi nhỏ, đôi khi vừa, đôi khi lớn hơn cả con.

_Vậy thì con chỉ tàn nhẫn khi nào linh hồn con không có, giả dụ khi linh hồn con mải mê đi chơi và quên về nhà.

_Cũng không hẳn Lucas à. linh hồn con đi chơi, tuy nó không ở với con nhưng nó vẩn hiện diện ở nơi nào đó. Tàn nhẫn là không tốt, là linh hồn bị bẩn rồi.

_Bẩn thì mình đem linh hồn vào chậu rửa, nếu rửa không sạch thì cho thêm xà phòng vào.

_ Linh hồn thì không rửa bằng nước và xà phòng được; khi cháu lớn hơn một chút, bác sẽ giải thích thêm. Nhưng giả sự linh hồn có thể rửa được, không phải ai cũng nhớ đâu, và lâu ngày rồi thì họ quên di mất nnhư bác và cháu lâu lâu quên không đem giặt những chiếc sơ mi trắng.

_Nhưng con nghĩ không ai tàn nhẫn, cơ bản thì ai cũng tốt cả!

_Tại sao con nghĩ thế?

_Chị Anne nói cho con nghe. Chị ghi trong nhật ký, “Trong những lúc khó khăn bây giờ, lý tưởng, ước mơ, và những hy vọng ấp ủ trong chúng ta trỗi dậy để mà bị lấp vùi bởi thực tại đen tối. Ðúng là một điều kì diệu khi mà tôi đã không từ bỏ đi những suy nghĩ vô lý và thiếu thực tế. Tôi bám chặt lấy chúng bởi vì tôi tin rằng, mặc dù tất cả, con người tốt thật lòng, từ trong tận trái tim.”

_Chắc có lẽ. Người Hà Lan có cách suy nghĩ khác bác cũng nên, nhân. Lucas, cháu và chị Ann ra hái trộm hoa nữa phải không. Người cháu thơm mùi hoa.

_Không bác, mùi thơm này là từ hoa cúc mẹ tằng cho Lucas và cho cả bác nữa.

_Chết! mẹ con lên đây rồi à.

_Không đâu, con thấy mẹ gần những nơi ống khói. Nơi mà bác cháu mình, chị Anne và những người khác lên đấy bác. Không hiểu sao mẹ khóc bác à! Mẹ đặt hoa lên cạnh Lucas, cạnh bác và mẹ ngồi khóc. Những người đúng chung quanh mẹ cũng không vui. Lucas không biết sao mẹ không mặc áo trắng bông xanh, vì mẹ biết Lucas thích áo trắng bông xanh mẹ mặc lắm. Lucas không thích mẹ mặc áo đen. Có phải mẹ khóc vì Lucas tàn nhẫn và linh hồn Lucas bỏ đi không?

_Mẹ khóc vì Lucas không ở với mẹ nữa và mẹ chưa thể thăm Lucas được.

_Vậy bác dẫn Lucas về nơi ống khói thăm mẹ được không? Linh hồn Lucas bỏ đi rồi nó lại quay về, cũng như Lucas muổn về với mẹ.

_Nhưng cháu ơi, mai sau cháu sẽ gặp rất nhiều trừơng hợp khi cháu phải đi tiếp với cuộc sống của cháu, cháu sẽ đến những nơi mới, gặp gỡ những người mới, nói chung một cuộc đời mới. Những gì cháu không còn nữa, cháu sẽ nghĩ về nó như một kỷ niệm đẹp làm cháu mỉm cười, và cháu cũng như chị Anne sẽ mãi tôn tại là điều đẹp nhất cho tất cả những ai đã từng yêu quý cháu.

_Bác ơi, tuần sau là sinh nhật cháu. Cháu sẽ đi tiếp tục với cuộc sống trừ ba tuổi.

Notes:

(1) “Rửa” không đồng nghĩa với “rửa tội”

(2) Anne là Anne Frank, người viết nhật ký mà sau này trở thành quyển sách nổi tiếng, “The diary of Anne Frank”

Khi đi ngang qua một khu lưu trữ va ly của những nạn nhân trong trại tập trung này, cô hướng dẫn chỉ vào một cái va ly nhỏ, có đề tên tuổi, ngày sinh, ngày vào trại, và ngày ra đi nói, “khi em vào trại em chỉ mới hai tuổi và em chỉ ở chưa tới một năm.” Tôi không nhớ tên nên gọi là Lucas, một tên phổ biến ở Ba Lan.

Auschwitz

 

 

 

Minsk: Cuộc hành trình vào địa ngục

Răn đe

Khi tôi nói với mấy đứa ở Polstage tôi sẽ đi qua Belarus thăm bạn, thằng Tomek trợn mắt, “Mày đi tới địa ngục mày!” Tôi chẳng biết nói gì hết chỉ lẩm bẩm, “Dzậy hả?”

Khi tôi hỏi mấy đứa Ba Lan tin tức về phương tiện du lịch, thằng Michal, Marcin, và Tomek lắc đầu nói “Không” cùng một lượt trước khi đập tắt hết sự hứng khởi của tôi.

“Mày có muốn tới nơi nào mà mày không biết ngôn ngữ địa phương không? Nơi đó không an toàn đâu; tụi du đẵng sẽ giựt đồ mày, cảnh sát ở đó sẽ gây khó dễ cho mày. Mày biết sự hiềm khích giữa Mỹ và cộng sản như thế nào. Mày vừa mới nói mày không muốn đi qua Ukraina vì nó không bảo đảm. Trời đất ơi, Belarus còn tệ hơn vậy nhiều.”

Không để tôi trả lời trả vốn, Marcin nói tiếp:

“Mày thấy có sự khác biệt hẳn giữa Mỹ và Ba Lan không? Tưởng tượng nhiều hơn như vậy giữa đây và Belarus.”

Tụi nó chẳng có ác ý gì, chỉ vì muốn giúp tôi.

Quỷ tha ma bắt !

Vụ khủng bố bên Nga chả giúp ích gì cả. Khả năng áng chừng về khoảng cách địa lý của tôi càng làm cho vấn đề tệ hơn khi tôi ngồi nghĩ, “Zê xu ma lạy chúa tôi, làng đó ở Nga, Nga và Belarus thuộc Liên Xô cũ, vậy là hai nơi gần nhau.” Tôi bám lấy cái suy nghĩ ngu xuẩn này ngay cả sau khi tôi nhìn vào bản đồ mấy lần. Thường thường thì tôi ít sợ hãi vẩn vơ, nhưng lúc đó tôi đã nhiều lần tự hỏi bản thân mình rằng đi qua đó chơi có đáng không sau khi đã nghe qua nhiều lời khuyên can của những người sống trong khu vực này. Một hai lần, tôi đem sự khủng bố ở Nga là một điềm ám chỉ rằng tôi không nên đi, nhưng cuối cùng rôi tôi vác ba lô nhỏ xíu tọng hai bộ đồ và một cái quần soọc (điên rồi) nghĩ tới đâu thì tới. Bây giờ nghĩ lại, tôi không biết có phải đó là tính ngang như cua của mình không, mày nói không, tao nói có; niềm mong muốn gặp lại bạn sau một năm, hay là cảm thấy tội lỗi trả quá nhiều tiền xin Visa vào Belarus.

Thây kệ bà nó!

Xe lửa Ba Lan

Tôi rời khỏi Gliwice vào lúc 4 giờ chiều và sẽ đến Minsk 8 giờ sáng mai. Michal dặn tôi rằng tôi chỉ đổi xe lửa 2 lần. Một lần ở Katowice và một lần ở Warsaw. Từ Warsaw, tôi sẽ bắt chuyến Mat cơ va chạy xuốt và hỏi người soát vé chỉ chỗ ngủ. “Quá dễ!” Tôi nhủ thầm.

Tôi đến Warsaw vào lúc 9 giờ đêm, hoàn toàn vui vẻ chỉ phiền một tý là chân và lưng hơi bị ê ê vì ngồi lâu quá và không duỗi cẳng bẻ lưng gì được. Tôi lượn qua lượn lại nơi ga xe, nhìn ngưòi ta và mấy cái dòng chữ bằng tiếng Ba Lan trên mấy tờ báo. Lúc này cái núm vặn tò mò của tôi quay tuốt luốt xuống zê rô vì tôi đã đến đây tháng trước với bạn, đông hơn nên vui hơn nhiều và nhìn ngó cũng mệt rồi. Xe lửa cuối cùng rồi cũng tới sau khi trễ hơn 20 phút. Tôi cũng bắt chước người ta xếp hàng chờ lên xe. Cuối cùng rồi cũng đến lượt mình, tôi chìa vé cho ông xoát vé già. Lão này dòm dòm hồi lắc đầu đưa tay ra hiệu cho người khác. Tôi bước ra khỏi hàng nghĩ chắc chưa tới phiên mình, lão đang kiểm tra vé hạng đầu. Hết người rồi, tôi chìa vé cho hắn xem và hắn lắc đầu bảo không được. Nếu như mọi lần tôi đã cố moi óc lõm bỏm vài chữ tiếng địa phương, nhưng bây giờ thì bà cua đây bắt đầu hoảng, chọc tiếng Mỹ ra mọi hướng năn nỉ lão cho lên xe. Không được, thế là tôi vớ ngay một anh chàng ra vẻ là sinh viên nhờ giúp sau khi chạy tới chạy lui hỏi hết người này người khác, “các anh các chị, biết nói tiếng Anh không?”

Giờ tôi mới biết, vé tôi có 23 Euros thôi trong khi giá vé của chuyến tàu này la 35 Euros. Lão già bắt tôi phải trả trọn 35 Euros thay vì 12. Có ngu không sao trả! Mà nếu có ngu thì tiền đào đâu ra mà trả. Tin tường rằng mọi chi phí đã được thanh toán hết, tôi mang theo vỏn vẻn có 20 Zloties ( 1 euro= 4.X zloties) đễ mua đồ ăn bánh trái dọc đường. Ai khùng rinh theo đô la hay euros trong túi. Tiền đô la tôi đã hết sạch tuần đầu tiên đặt chân đến Ba Lan. Mà nếu tôi chấp nhận ngu, chạy ra ATM rút tiền đưa cho lão để hắn cho mình lên xe thì cũng không kịp vì xe bắt đầu chuyển bánh và lão già mặt nhìn muốn quýnh vẫy vẫy ta ra hiệu người la lên xe.

Mặc dù với cái thói tỉnh bơ như sáo sậu, tin rằng mình sẽ giải quyết được vấn đề không nên lo, tôi nổi cơn khùng tới hơn 15 phút và tính mua quách cái vé về lại Gliwice cho rồi, khỏi lo lắng nữa. Nhiều khi tôi phải công nhận rằng tôi không quen bị khó chịu. Hoặc là tôi tiếp tục và xử xự tệ lậu hay là tôi vất hết mọi thứ và bỏ đi. Cái kiểu cách trẻ con này đã đập tôi bầm dập không biết bao nhiêu bận. Phải tìm cách khác thôi.

Tức quá, tôi văng miểng tứ lung tung. Ði chết đi mày !

Tuy nhiên tôi sẽ bỏ qua những chi tiết từ lúc này cho tới khi tôi ngồi trên xe lửa qua Minsk vì tôi muốn dùng vào một bài khác. Muốn biết hả? Hãy đợi đấy!

Ði Minsk

Nếu như ngay từ ban đầu tôi ở Tây Âu, đầu tôi đã không đau nhiều như vậy do phải cài đặt nhiều khái niệm và hình ảnh về “Châu Âu” của tôi. Châu Âu trong tư tưởng là một bản sao y khuôn của Hoa Kỳ và là những bức hình thời niên thiếu nẳm sâu trong ký ức về Paris, về Rome, hay về Viên. Châu Âu lộng lẫy. Châu Âu kiêu kỳ. Châu Âu lãng mạn. Và Châu Âu uyên bác. Ðối với tôi, nó là một giai cấp Mỹ vui tính và đài các.

Tôi rất hứng khởi được đi du lịch bằng xe lửa vì tôi hy vọng sẽ thấy đồi núi xa xa che phủ bởi những lớp sương trắng, những bờ hồ cam bạc óng ánh, những bờ biển và những đám cây xanh nhất để rồi tôi phải thốt lên, “ồ!”

Ðau đầu quá!

Chuyến tàu Warsaw-St. Petersburg đưa tôi đi qua những cảnh sắc kiệt quệ nhất từ ngày tôi rời khỏi Việt Nam. Không có núi vì đường rầy xe lửa đặt nơi vùng thấp. Lâu lâu tôi thấy những ngọn đồi phơi bụng cháy ra và nằm lây lất đó trong lãng quên. Không có biển cũng không có hồ, chỉ có một vài trũng nước đen thui vì bụi đất lấp loáng dưới những tia nắng, dù đã cuối hè, vẫn còn gay gắt lắm. Cây cối hai bên đường xem ra cũng an ủi phần nào vì lá cây trở nên xanh thẫm sau cơn mưa, nhìn cũng man mát. Ra khỏi địa phận Ba Lan đi vào Belarus, quang cảnh biến đổi nhanh hơn và tối hơn. Nếu như tôi nghĩ ruộng đồng nhà cửa ở Ba Lan điêu tàn, đen đúa, xập xệ bao nhiêu thì Belarus còn tệ hơn gấp mấy lần. Tôi đi qua không biết bao nhiêu những khu nhà bỏ hoang, vôi tróc ra lởm chởm, tường mái lổm chổm nhựng lỗ to cũng bằng trái bưởi, có khi trái dưa hấu. Những thân củi gỗ chặt không đồng đều nằm lây lất khắp nơi. Mà nếu như không ai ở nơi này, vậy thì củi gỗ ở đâu ra?

Ngộ lắm, khi đi xe lửa với bạn thì hớn ha hớn hở vui tâng tâng như con nít. Nhưng không hiều sao khi tôi bước vào một toa đầy ông già bà già, ngồi ghế gỗ thay vì ghế da hay ghế nệm, nhìn ra ngoài thấy toàn là những gì không đáng thấy, tôi mỉm cười.

Toa xe rộng và dài hơn nhiều xo với xe lửa đi trong Ba Lan. Có lẽ tại vì ghế ghỗ rẻ chăng và để chứa càng nhiều càng tốt những con người chẳng quan tâm nhiều đến rộng hẹp, đẹp xấu, gỗ nệm.

Ông già ngồi trước mặt tôi ôm bên mình một bao thịt. Sau khi an tọa rồi, ông ta lấy những bịch thịt trong bao ra nâng niu và lau kỹ càng lắm. Tôi để ý xem khi nào thì ông dừng, nhưng sau khi lau hết thịt xong ông ta lau chúng lại một lần nữa. Tôi nói với người đàn ông đứng tuổi ngồi cùng dãy ghế rằng tôi đi đến Minsk và muốn biết khi nào thì đổi xe; họ chỉ bảo tôi tận tường. Haha bằng tiếng Ba Lan pha lẫn tiếng Anh.

Ðến Brest, nơi tôi phải đồi tàu, ông già lau thịt hồ hởi khoác tay ra hiệu tôi đứng lên và la lớn, “tu” nghĩa là “đây.” Bước ra khỏi xe, tôi thấy một cảnh tưởng tếu lâm lần đầu tiên tôi thấy trong cuộc đời. Các ông, các bà, các cô người nào ngừơ nấy tay ai cũng cầm một hoặc hai bao ny lôn đen, chắc là thức ăn, chạy ào ào từ khắp mọi nơi đến chỗ kiểm tra giấy thông hành như bị chó rượt. Xoát xong rồi, họ chạy ào ào đi. Tôi kịp nhìn thấy một bịch thịt nhô ra từ phía trên một bao đen của một người nào đó.

Tôi chạy xuôi chạy ngược tìm tàu đi Minsk, quýu chân vì sợ lỡ chuyến. Bị ngồi ghế gỗ tiếp tục.

Bây giờ thì người tôi ngứa ngáy khó chịu, chỉ muốn tắm. Không dám đi rửa mặt vì đi vào toa lét là muốn buồn nôn. Ðến lúc này tôi mới cảm nhận được sự đau khổ của ngưởi ngồi trên ghế ghỗ 6,7 tiếng đồng hồ. Cũng may là một mình một ghế . Hết xí quách rồi, tôi nằm lăn quay ra trên ghế ngủ, kệ cha thằng nào muốn lấy ba lô bà.

Người Belarus

Năm ngoái, khi chúng tôi tán gẫu về nhà cửa ở Minks, con Tanya xớn xác giải thích.

“Tao ở thành phố lớn, hộ nhỏ. Masha thành phố lớn, hộ lớn. Sasha thành phố nhỏ nhà lớn. Còn Inna thành phố nhỏ, hộ cũng nhỏ luôn.”

Ðúng là một bài tóan chuẩn.

Trước vài ngày lên xe lửa, tụi nó viết email báo cho tôi, “tụi tao bàn bạc và quyết định mày sẽ ở thành phố lớn hộ nhỏ.” Gia đinh Masha nằm nơi ngọai ô cách trung tâm thành phố khoảng 30 phút đi xe buýt. Hình như ai ở đây cũng ở chung cư và phòng nhỏ hơn xo với apartment ở Mỹ nhiều. Như khi tôi vào phòng con Tanya, tôi không biềt tôi vào nhà kho hay là phòng ngủ vì nhìn hoài không thấy giường đâu. Mãi nhờ nó chỉ, tôi mới thấy cái giường nó nằm khuất sau một cái tủ sách để vô trật tự ngay giữa phòng. Một cái đàn piano nằm ngay cửa ra vào và được giùng như một cái bàn để chưng hoa, ảnh, và đổ trang trí. Muốn bước qua phòng nó tôi phải đi xuyên qua phòng của ba mẹ nó, nhìn giống phòng khách hơn. vì tụi tôi nhân lúc ông bà vắng nhà mua đồ ăn đồ uống và làm rơi vãi lung tung cạnh cái ghế giường của họ.

Căn hộ của Masha thì rộng hơn một chút và thơ mông hơn nằm trên lầu ba trông ra một khu rừng nhỏ đằng sau nhà. Cái balcony bằng gỗ không rộng lắm chỉ đủ chứa hai cái ghế để quần áo khô, đồ đạc dư không muốn vứt, hai cái dây treo quần áo, và mấy trái dưa. Mỗi tối, trước khi đi ngủ tôi đem bộ quần áo mặc trong ngày ra ngoài phơi để sáng mai mặc lại và đứng hít thở không khí khoảng năm mười phút. Im lặng lắm tôi có thể nghe được tiếng u u trong tai tôi.

Ở đây tôi nằm xuống là ngủ ngay, không giống như ở những nơi khác tôi cứ phải cựa mình mẩy tay chân, mắt nhìn thao láo chung quanh mãi tới hơn tiềng đồng hồ sau.

Mặt trời đã hé hé lên khi tôi bị dựng đầu dậy bởi con Masha và lò dò lết ra ngoài lấy quần áo phơi ban tối. Không lạnh mấy, tôi chỉ hơi rùn mình một tý mà thôi.

Bố Masha dạy về Pháp Luật và Hình Sự ở một trường đại học gần nhà. Ông ta cười suốt ngày và tối tối ngồi ráng nói chuyện với tôi bằng tiếng Anh. Tôi ráng moi nát óc rặn một vài tiếng Ba Lan sau khi tôi phát hiện rằng cách phát âm của tiếng Ba Lan và Belarus hơi giống nhau.

Cũng không có gì lạ bởi vì chúng cùng thuộc nhóm ngôn ngữ Slavic mà đại diện cho Tây Slavic là Ba Lan, Czech, Slovakia; Ðông Slavic, khối Liên Xô cũ; và Nam Slavic, khối Nam Tư cũ gồmThiên Chúa Giáo Croatia và Slovenia, Hồi Giáo Bosnia và Hercegovina, Chính Thống Giáo Serb-Montegro và Macedonia (Yugoslavia có nghĩa là phí nam của Slavic).

Mẹ của Masha làm thư ký cho một công ty ở cùng thành phố và là người trong bốn ngày vỗ bụng tôi no. Bà nhìn hiền queo nấu nướng và thỉnh thoảng hỏi tôi vài câu qua Masha. Em nó học sinh vật học và đi làm thêm ngoài giờ học thu thập cây hoa cỏ ở trong khu rừng nhỏ. Từ lúc tôi tới cho đến ngày tôi đi, con bé không mở miệng một lần chỉ trừ khi nó muốn nói chuyện với ba mẹ và chị nó. Nó cứ nhìn tôi trừng trừng không bao giờ cười ngay cả khi tôi gợi chuyện. Nhìn nó tôi nhớ đến tôi ngày xưa cũng giống y hệt như vậy. Ngậm miệng chặt còn hơn sò huyết sắp bị người ta nảy ra ăn. Mặt thì lúc nào cũng như là đi đưa đám đến nỗi mẹ phải bảo, “Mặt mày chù ụ vậy, tao với bố mày làm ăn không có nên! Người ta lại bảo bố mẹ bỏ bê mày.” Bây giờ hả, tôi nói xưng nói xỉa như sắp bị ai nuốt lơì, nhanh chỉ thua xe lửa. Còn mặt thì tùy, lúc thì như mới đi đám cưới, nhưng nhiều lúc cũng còn giống như đi đám ma.

Gia đình nó sống rất kỷ luật. Sáng nào nó cũng đánh thức tôi dậy lúc 6 giờ, giọn dường, xếp nó lại thành cái ghế, làm vệ sinh và ăn điểm tâm mẹ nó chuẩn bị. Bố nó và em nó đã ra khỏi nhà rồi, chỉ còn lại mẹ nó, nó, và tôi cùng với con chó nhỏ hơi ngu ngu vì gặp ai cũng sủa nhưng không phải biết khi thấy ai ăn dưa hấu là chạy tới ngóng và chén tuốt luốt hết những miếng dưa hấu mà mình cho.

Ở đây bốn ngày, tôi không tốn tiền nhiều cho việc ăn uống. Ngày nào cũng được ăn đồ má nấu ba bận. Sáng thì ăn bánh mì chiên bơ với phô mai nướng và cá mặn. Mặn giống như là ai chà xát thêm mấy lớp muối. Ðây là một trong những món ăn tiêu biểu của người thuộc Liên Xô cũ thì phải. Con Mariana, người Ukraina, lúc nấu nướng đồ ăn, cũng cho vào đó mấy lát cá mặn chát. Con Steva, người Nga, cũng vậy.

Mẹ Masha nấu món cơm trộn với cà rốt, ớt chuông và nhiều loại rau khác tôi không phân biệt được ví nát quá. Ăn hơi khác vị nhưng ngon phải biết. Bữa ăn nào cũng kèm theo trà và đồ ngọt, phần nhiều là kẹo sô cô la. Nếu tôi biêt vậy, tôi đã rinh sô cô la ở Ba Lan làm quà biếu rồi. Kẹo ở đó ngon và rẻ chán, chỉ có chưa tới mấy chục cent. Ngồi tán gẫu với Masha, tôi biết được rằng món bánh khoai tây tuyệt cú mèo tôi ăn ở vùng núi Bagoria, Ba Lan là một món ăn truyền thống của người Belarus. Chỉ tiếc là tôi ở đó hơi ngắn, nếu không chúng tôi đã có thề ngồi nướng bánh khoai tây vào chiều thứ bảy.

Buổi tối thì chúng tôi uống một ly rượu đỏ kèm với thức ăn và thoải mái hơn vì không phải hốc tốc như ban sáng. Bây giờ thì tôi đã quá quen với cái kiểu uống rượu bia của người Châu Âu rồi nên tôi không còn ngạc nhiên nữa khi thấy từ lớn chí bé uống rượu bia tỉnh bơ như mình uống nước ngọt.

Một chút về rượu bia

Nếu như dân Ái Nhĩ Lan thay mặt cho Tây Âu chiếm danh hiệu đê nhât “tửu” nhân, thì cả hết khối Ðông Âu, đặc biệt là dân Liên Xô viết, mà tiêu biểu là Ukraina, lãnh trọn huy chương nhất nhì ba tư. Thanh niên Ðông Âu chuộng bia và Vodka neat thì phải (neat có nghĩa là uống suông không cần phải pha thêm với các loại rượu nhẹ hơn) Bia Mỹ so với bia Ðông Âu thì chả hơn gì nước giải khát. Nồng độ của Budweiser cao lắm là khoảng 2.5% so với 5% hay 6% ở Ba Lan, 7% ở Belarus, 12% khi qua tới Slovakia. Tôi có bao giờ uống bia đâu và lúc nào cũng thắc mắc xem bia có cái quái gì mà thiên hạ ném tiền qua cửa sổ như những chai bia mà họ mua, nhiều lúc không uống hết, được quăng xuống ống rác. Lúc trước, tôi hơi có vấn đề này, mà đối với tôi, cái gì mà tôi chả có vấn đề, với cái kiểu suy nghĩ hẹp hòi, tôi ép mình vào những định kiến siêu bảo thủ, nhìn ngó người này, phê bình người khácvà đôi khi tự hào hơi quá mức về sự nền nết gia giáo hão của mình. Giời ạ!

Nghĩ đi nghĩ lại, đó là một cách suy nghĩ lố bịch nhố nhăng. Không thể nào phát xén một cá nhân chỉ dựa trên một số hành động đơn lẻ nếu như hoàn toàn mù tịt về tư tưởng sống của cá nhân đó. Thật là sai lầm khi mà cho rằng chỉ có một tư tưởng sống mà thôi. Và điên rồ hơn nữa khi tin rằng đó là tư tưởng sống của mình.

Giời ạ! Tôi đã đi quá xa phạm vi nói chuyện về đời sống và người Belarus.

Chuyện linh tinh

Xe buýt

Tôi không thể nhớ hết bao nhiêu bận tôi bị kẹp bánh mì giữa một cái mông to tổ chảng và một cái bụng bia lớn không kém trên xe buýt chỉ đủ sức chứa khoảng chừng 30 người mà tôi đếm không dưới sáu chục người. Xe buýt cũ không sang trọng như những nước khác và đôi lúc tôi cảm thấy xe sắp lật mỗi khi nó phải quẹo cua trên những con đường vòng quanh núi. Nói thật, xe mà lật, thương tật do người đè người chắc lên tới tỷ lệ 100%. Chúng tôi chả nói được gì vì lo bám lấy thanh sắt cho khỏi ngã và lo thở phì phò vì hơi người nóng càng lúc không chịu nổi. Có một lần tại trạm xe buýt, chúng tôi đứng sau một bà già hơi không ốm tý nào cố gắng leo lên xe nhưng không được. Con Masha đứng ngay đó vột đưa bàn tay ra nhỏ xíu bám cái mông bà và đẩy bà ta lên. Tôi nhịn cười không nổi đứng cười ha hả và nhắc chuyên này với tất các bạn tôi gặp sau đó. Tôi thật sự không cười Masha mà cười hành động tự nhiên trẻ con của nó, nhưng hình như nó hiểu lầm mặt đỏ lên phân trần, “Tao chỉ muốn giúp thôi mà!”

Tổng thống

Khi tối xe buýt không còn đông nữa, chúng tôi có dịp ngồi xuống thoải mái hơn nói xằng nói bậy. Tanya và Masha ngồi diễu tổng thống của nó, ông Alexander Lukashenko,

“Mày nghĩ xem, tổng thống nước người ta là ông này bà nọ, còn tổng thống nước tao ra lò từ ngành nông nghiệp, không được người Châu Âu coi trọng.”

Bởi vì thế, nông nghiệp có tầm rất quan trọng trong nền kinh tế Belarus, lớn hơn cả công nghiệp. Ðiều này thể hiện rõ qua hình cây lúa trên lá cờ của Belarus.

Tụi bạn tôi nó phàn nàn, “thời buổi này mà lại coi trọng nông nghiệp có mà chết.”

Ông Lukas này bây giờ đang muốn thay đổi bản hiến pháp cho phép ông ta quyền được làm tồng thống thêm một nhiệm kỳ nữa. (tôi nghĩ đây mới là lý do chính mà ông không được sự ủng hộ của Châu Âu.)

Cảnh sát

Sasha làm việc bán thời gian cho một tờ báo địa phương nhỏ. Năm ngoái sau khi làm ở công viên quốc gia, cô nàng viết một bài báo tường thuật lại về đời sống nơi đó, trong đó nhắc đến tôi::cười khoái trá. Lúc này hắn vừa viết xong một bài về tội phạm và phải đem tờ báo tới đồn cảnh sát để họ kiểm tra lại tin tức trước khi đang báo.

Thật là buồn cười, cảnh sát là một trong những từ tôi sợ nhất trước khi đi Belarus, mà bây giờ lại chui vô một nơi đầy nhóc cảnh sát. Một anh chàng cảnh sát mà tôi quên tên rồi hỏi tôi về cuộc sống và cảnh sát ở Mỹ, nhất là tiền lương của họ. Tôi ái ngại lắm không muốn nói ra, chỉ đưa ra đại khá con số 40 ngàn vì trước đó tôi được biết lương cảnh sát trung bình chỉ trên dưới 300 đô la. Nên tôi nói thêm là cảnh sát Mỹ bị người dân ghét lắm bởi vì họ không thích cái gì dính dáng tới chính quyền. Tôi hỏi xem Minsk có nhiều phạm pháp bắn giết nhau nhiều như ở Mỹ không thì được biết phần lớn người ta chết vì bị đâm hay bị đập chết. Tôi có hỏi anh ta nếu như sau này anh sang Mỹ chơi nhưng anh lắc đầu nói rằng điều này gần như là không thể. Lúc đầu thì tôi tưởng rằng anh gặp khó khăn từ Mỹ giống như phần nhiều các nước Ðông Âu khác và Thổ, nhưng được anh giải thích là vì anh có quá nhiều thông tinh về chính quyền, nhà nước sẽ không cho anh đi.

Tôi rất ngạc nhiên không bị trở ngại gì hết sau khi bị răn đe đủ mọi thứ trước khi đi và đọc tin tức về du lịch ở các nước thuộc Liên Xô cũ. Cũng có thể sau này tôi sẽ bị phiền phức khi tôi đến Nga hay các nước khác, nhưng vào lúc này tôi cảm thấy hài lòng.

Thanh thiếu niên

Sinh viên được nhà nước trợ cấp 30 đô la một tháng. Cho phần lớn, đây là nguồn thu nhập duy nhất ngoài tiền viện trợ từ gia đình. Hầu hết đứa nào cũng có điện thoại cầm tay, chi phí đã lên hết 10 đô la. Quần áo ở đây khá đắt đỏ, áo thun và quần jeans không dưới 20 đô và những bộ đầm váy sang trọng khác mắc như ở Mỹ với bảng giá tầm cỡ gần 100 đô.

Giống như những cô láng giềng Ba Lan, các nàng Belarus xinh đẹp và thời trang lắm. Các chị bận áo thun trông thật sang và những cái quần tây mới với những đôi giày cao ghót óng ánh đủ màu, không ai đi ba ta nhìn cứ giống dân New York. Tụi đây chuộng màu chói lọi, càng chói càng mốt. Tôi đi nhìn hiệu trưng bày quần áo mà nhớ lại Mariana khi nó mang qua nào là quần tím, quần vàng, áo cam.

Tôi đem chuyện giá cả quần áo ra nói với Sasha và nó tắc lưỡi, “đó là một cái ảo tưởng buồn, mấy đứa con gái đó bận những bộ quần áo tụi nó không có tiền mua, chắc là phải lạy lục bố mẹ lắm.”

Sống không có nhiều thú tiêu khiển thì đôi khi bị lâm vào tình cảnh mua sắm quần áo vì đi sắm sửa cũng cò thể coi là một niềm vui của mình. Khổ một cái nữa là con gái đàn bà phụ nữ bị áp lực nhiều hơn đàn ông trong vấn đề chưng diện. Có bao giờ thấy một chị lòe loẹt cạnh một anh bảnh bao chưa? Nói vậy thì nói vậy thôi chứ ngày mai hay là đến cuối tuần, thế nào tôi cũng ra tiệm rinh vài bộ về mặc thay đổi.

Trên xe buýt đi từ thành phố về ký túc xá nơi nó ở, Sasha kể cho tôi ý định sang Mỹ học. Chị nó đang ở Wichita Fall, Texas muốn em sang cho có người thân ở bên cạnh. Chị nó là sinh viên du học lấy chồng và ở luôn tại đây. Nó lo lắng vì sợ nó sẽ phải làm lại từ đầu, khả năng Anh ngữ không giỏi, và theo ngành báo chí, một nghề không giúp ích gì khi qua Mỹ. Nó lo rằng nó sẽ phải làm McDonnal suốt đòi ở đó. Tôi phải trấn an nó đem biết bao nhiêu các bạn và các người Việt khác tôi biết sang Mỹ lớn tuổi hơn như vẫy nữa và họ vẫn sống tốt thôi. Có lẽ nó lo cũng phải vì phần nhiều bạn bé nó khi sang đây làm việc, tụi nó chẳng có gì khác hơn là làm bồi bàn hoặc là bán ở McDonnal. Chính nó cũng vậy. Sau khi làm xong ở trại hè, chị ta đi xe buýt Grey Hound qua Wichita Fall một tháng làm bất hợp pháp lấy tiền dưới bàn cho một nhà hàng Mễ. Tôi trợn mắt la lớn “cái gì” khi tôi biết người ta trả cho nó 2.5 đô một giờ. Trời, bóc lột con người ta thì cũng vừa phải thôi. J. mà biết được, thế nào anh chàng cũng nhảy dựng đứng lên và đòi đem họ ra nói chuyện. Vậy mà nó cũng mang về nước được 800 đô la, ba bốn tháng lương trung binh của nước nó.

Tôi không nhớ tôi có nói cho Sasha không chứ dưới mắt tôi tôi ái mộ nó lắm. Chỉ mới 19 tuổi còn quá trẻ, rất xinh, tham vọng, có tài, chỉ có điều hơi ướt át lãng mạn một chút, đất nước Belarus quá bé nhỏ cho sự vươn lên của cô.

Tôi về nước vài ngày thì nhận được email của Sasha nói với tôi nó sẽ xúc tiến việc đi qua Mỹ.

Nhưng Sasha có lẽ là một trong những trường hợp thành công hiếm hoi trong biết bao nhiêu đứa con gái Belarus ước mơ được đặt chân đến Mỹ mà không được vì không có người quen thân. Một đứa bạn thân của Sasha qua Mỹ làm mùa hè quyết định bỏ học và ở lại luôn dự định tìm việc làm và học tiếp.

“Nhưng nó không có thẻ căn cước và không có ai ở đây?” Tôi nói.

“Ðúng vậy, tao cũng nói với nó như vậy,” Sasha lắc đầu, “nó học giỏi lắm mày ạ.”

Năm ngoái khi một lũ lâu la đến nhà tôi xin ngủ, H. nhìn và nó, “không tin là ba mẹ tụi nó lại cho qua tuốt đây làm. Bố mẹ Việt Nam làm gì có chuyện ấy.”

Tôi đi lòng vòng thành phố với Sasha, Tanya, và Masha chỉ thiếu Inna, lúc này không biết ở nơi nào bên Mỹ chắc đang làm ở một tiệm McDonald.

 

 

[b]Hieu khach[/b]

Nói thật tôi cũng không thân mấy đứa này nhiều cho lằm khi ở trại, tôi chỉ đế ý đến tụi này nhiều hơn là người khác bởi vì tụi nó là người nước ngoài. Thói chuộng ngoại khiến tôi tò mò vậy thôi. Tôi cũng không mong đợi gì nhiều khi đi đến đây bởi vì ai cũng nói chả có gì xem cả. Nhưng có một điều Tomek nói, “Họ nghèo nhưng họ hiếu khách lắm, họ sẵn sàng móc đồ ăn từ trong miệng cho mày ăn.”

Không, người Belarus hiếu khác thật đấy nhưng họ không móc đồ ăn từ trong miệng ra vì làm như vậy mất vệ sinh quá và tôi không dám ăn đâu.

Mang tiếng là dân mang đô la trong túi, tôi gần như không phải trả đồng nào cả ngoại trừ tiến xe lửa. Tụi nó giận lắm nếu như lăm le xòe tiền ra, “mày là khách!” Có là trái khóay không khi mấy con 18, 19 tuổi chăm lo cho một con già đầu hai mươi mấy, mua chuối, mua bánh mì, sữa, kem, vé xem hát.

[i]Cũng có lẽ là số tôi lù khù có hằng hằ sa số kẻ thẳng lưng không gù độ mạng . Hoặc là tôi có cái mặt dệ dụ người nên khi du lịch, người quen, hơi quen, và cả người lạ hoắc, gặp cũng có cái cảm giác là phải chăm chút tôi không thôi tội lỗi với thượng đế. Hoặc là tôi quá “ranh” biết lựa người mà gửi gắm tấm thân. [/i]

 

Có lẽ người đọc cho là tôi ca tụng sự hiếu khách của người Belarus quá đỗi vì nếu nói tới sự hiếu khách, thì người Việt mình có thừa. Tôi quá rõ điều này vì tôi đã sinh ra và trải qua gần hết thời thiếu niên của tôi ở đó, đáng lẽ ra tôi không nên ngạc nhiên lắm với sự hiếu khách và không nên hết lời về nó như vậy. Nhưng tôi sống ở Mỹ gần mười năm và dần dà quen đi với thói, “Mày là khách tao, nhưng điều này sẽ chấm dứt ở đây.” Khách với gia đình Mỹ thì cũng như một người nào đó thôi không hơn không kém. Như Martina kể cho tôi chuyện nó đuợc mời lại nhà một đứa bạn J. làm viêc chung trong trại. Ngủ đêm và sáng ăn cereal. Ăn xong J. hỏi mấy đứa khách trả 1 đô mỗi đứa cho tiền cereal. Kề xong cô nàng chỉ biết lắc đầu.

Mặc dù là một đất nước với nhiều sắc dân, nhưng Mỹ dù gì vẫn là một đất nước của người da trắng đẫm đầy quan điểm sống của họ. Trong đầu tôi, người Châu Âu là da trắng, người Belarus là Châu Âu, suy ra người Belarus là như thế.

 

Sở dĩ tôi cứ lập đi lập lại vấn đề này vì tôi đôi cảm thấy tội lỗi khi nhớ lại cách cư xử của người Mỹ với Inna. Nó bị đem ra chê vì nó keo không chịu xài tiền và ăn đồ ăn trong tủ lạnh không chịu trả lại.

“Mày biết không, bên nước tao khách không phải trả tiền cho thức ăn,” nó nói (bây giờ thì tôi rõ rồi.) “Tại sao không ăn ở McDonald. Tại sao lại bắt tao ăn nhà hàng sang trọng, tao đầu cần ăn đồ ăn đắt tiền. Tao chỉ muốn nhìn thế giới thôi.”

“Tao biết, nếu như mày đến nhà tao hay đến nước tao, mày không lo gì cả,” tôi nói.

“Nhưng nói cho Inna biết rằng đây là nước Mỹ, không phải là Belarus.” Người đó nói, “Ðây là thành phố đắt đỏ mà.”

Lời kết

Nếu như ai mà nguyền rủa bạn xuống địa ngục, thì cười khẩy nhé vì xuống đó rồi bạn sẽ có một thời gian vui bạn ạ. Bạn sẽ được uống Vodka thả giàn, ăn bánh khoai tây ngon hết chỗ chê, đồ ăn nếu không rẻ thì không tốn tiền gì cả vì người dân Belarus sẽ đối xử với bạn tốt lắm. Bạn sẽ đi xe buýt với tư cách là miếng chả lụa bị kẹp giữa hai miếng bánh mì mông bà và bụng ông và cảm tưởng như muốn chao nghiêng. Bạn sẽ không thấy được những gì bạn mơ đâu bạn ạ, những bức ảnh về Châu Âu người ta để vào những cuốn lịch hay trên nhựng tờ giấy quảng cáo đi tua qua Châu Âu. Thật ra đó có quan trọng không cái đã? Ðôi lúc cái đẹp nó không nằm trong sự hiển nhiên và định nghĩa về cái đẹp không được thống nhất cho lắm. Bạn nên biết bạn muốn thấy gì. Và nếu đó không phải là điều mong ước lúc ban đầu thì bạn có thể nhìn qua một góc cạnh khác hay là không.

Tôi rời Minsk vào lúc 11 giờ đêm. Tôi nhìn qua cửa sổ xe lửa cố nhìn cho hết Minsk lần cuối cho đến khi xe rời khỏi ga và cái duy nhất tôi thấy là sử phản chiếu mơ hồ của tôi trong tấm kính bụi bặm. Tôi thay quần áo và nằm xuống cố ngủ, và trong giấc mơ tôi nhớ và gắn ghép lại những hình ảnh về chuyến đi xuống điạ ngục.