Tết

Thế mà chẳng biết. Tôi lại cứ tưỡng nó đã qua từ lúc nào. Hôm qua check net thì mới biết đó là mùng 1 tết.  Năn nỉ gãy lưỡi thằng Peter mới chở tôi và con Sviatlana đến Sapa lúc 6:30 chiều băng qua những khu xóm và đồng hoang tối như  ma. Đến Sapa gặp 2 anh chàng xách giỏ đợi bus về nhà. Hỏi “còn gì mở cửa hông anh” ngọt xớt hà. Một anh gật gù “có có mở hết.”

Tôi dẫn con Sviatlana đi trên con đoưnòg tối mù mịt, nhìn chả nhận thấy chỗ nào đã bị cháy mấy tháng trước. Đi mãi đi mãi mới thấy một bóng người.  Con Sviatlna cầm rầm mãi. “Chồng tao mà biết tao đi vào những nơi tăm tối thế này nó chửi cha tao ra.”

“Chửi cha các anh!” Tôi chửa hộ. “Thế mà các anh lại bảo tất cả mở hết mở hết.”

Tất cả, tôi nhấn mạnh, tất cả sạp đóng kín mít, các hàng ăn cũng không còn ai. May mắn vẫn còn một tiệm duy nhất mở thế chúng tôi vào và ăn đại 2 tô phở bò, gà.

Tôi chỉ cái bánh chưng trên bàn thờ chỉ cho con Sviatlana và nói cho nó biết đó là bánh đặc trưng trong ngày Tết của VN. Nói năng một hồi chúng tôi bàn nhau hay là tôi mua nó lại.

Anh chàng bồi bàn đi lại tính tiền và tôi thỏ thẻ “anh à, bán lại bánh chưng nhé.”
“Bán gì mà bán, bánh đang cúng mà.”
“Ủa cúng chưa xong sao? Bán đại đi. Nhà tôi ở xa nơi đây quá.”
Thằng mắc dịch dật nhất định không bán cái bánh chưng đang cúng.
Không biết có phải là hắn trọng tôn ti phép tắc hay là vì tôi quên béng đi mất tôn ti trật tự là gì rồi, giành dựt với ông bà tổ tiên, với phật trời ông địa.

Jê su maria lạy chúa và đức mẹ của tôi

Và chúng tôi đón bus về Kacerov đổi metro đi vào nhà.

Oi chao một ngày mùng một tết.

Và khi nào mùa xuân trở lại

Tôi bước trên con đường San Francisco lạnh lẽo, chẳng biết là đang đi đâu nếu như bác tôi không kéo tay tôi và dẫn tôi đi theo. Pháo nổ đầy trời, phóng nhũng tia sáng rực rỡ, thần tiên lên bầu trời tối đen như mực. Bây giờ đã là nửa đêm, ở Việt nam chắc cũng vào khoảng hai hoặc ba giờ trưa mùng một Tết. Các bác chắc hẳn đang tụ tập ở nhà bà ngoại để ăn mừng năm mới. Tôi thă‘c mắc khong biết bà và bác có con nhớ đến tôi. Ba năm đã trôi qua nhưng tôi không bao giờ khỏi bư’t rư’t mỗi khi xuân về.

Khi còn nhỏ, tôi cứ thắc mắc hoài không hiểu tại sao bô’ của tôi rời nhà râ’t sơ’m vào mỗi sa’ng mùng một. Mẹ có giải thích rằng bố tôi xông nhà bà ngoại bởi vì bà nói bố tốt số. Lúc đó tôi đâu có hiểu xông đất, xông nhà là gì đâu. Tôi cứ tưởng bố tôi lại nhà bà ngoại, phụ bà nấu một nồi nước xông rồi để lên nền nhà giống như bố tôi xông hơi cho tôi một vài lần mỗi khi tôi bệnh chứ gi`. Về sau, khi tôi lớn hơn một chút và có thể đi rón rén theo sau bố tôi để xem ông làm gi`. Ngày đó tôi rất tròn trịa và ngă‘n ngủn cho nên cư’mỗi khi bă‘t kịp bố là tôi ngồi thụp xuống thở hổn hển vì mệt như con heo bà Mụ Nuôi kế sau nhà.

Tôi đang să‘p sủa phóng ào vô nhà bà ngoại trước bố thì thâ’y gương mặt tái mét của bà. Bà hét lớn:

_An (An là chị lớn của mẹ), Ziu đang chạy vào nhà kia. Bắt nó lại đi con. (Hồi nhỏ nguòi ta kêu tôi là Ziu vì tôi lúc sinh ra ốm đói và suy dinh duõng như con tép ziu vậy. Bây giờ, trời ơi đâu có ngờ.)

_ Bác tôi, với cái kiểu tóc mới giống ca sĩ Tina Tuner, nhảy ào ra, túm lấy cổ áo tôi lại và giữ tôi ngay chỗ đó cứ như là tôi đang có vi khuẩn Ebola trong người vậỵ Bác An túm áo tôi như vậy cho đến khi bố làm xong công việc và dẫn tôi về.

Khi tôi lớn hơn nữa, tôi biê’t rằng đầu năm mới có đàn bà, con gái tới nhà sẽ bị xui cả năm và thôi căm tức bà dị đoan và bác Tina Tuner. Nhưng bố chă‘c cũng không mang đuọc lợi lộc hay điềm hên cho nhà bà ngoại hay sao đó mà nhiệm vụ xông đâ’t được bàn giao qua bác rể tôi, người lái chiếc xe DD đỏ, một dâ’u hiệu của sự may mắn.

Vào ngày mùng một Tết, mọi người tụ Tập lại nhà bà ngoại, cho dù đang bận gì và ở đâu. Sau một vài lời chào hỏi xã giao, chúng tôi ngồi xuống đi văng và chúc Tết lẫn nhau. Ðây là thời gian mong đợi nhất trong năm của bởi vì chỉ trong thời điểm này mọi nguòi tình nguyện cho tiền tôị Mâ’y bũa trước, tôi đã chuẩn bị ráo riết nhũng gì sẽ phải nói cho bà ngoại và các bác. Thường là “Chúc bác/bà trẻ mãi không già, năm mới làm ăn phát tài, tiền vô như nước, càng già càng đẹp..” Và họ chu’c lại tôi: “Ăn nhiều chóng lớn, học hành tấn tớị” Năm cuối cùng ăn tết ở Việt Nam, bác rể còn chu’c tôi mai mô’t sang bên nhận học bổng của Clinton. Sau khi thu thập chiê’n lợi phẩm và chă‘c chắn rằng đã không để sót một ai, tôi rút vào nhà bê’p của bà ngoại để thưởng thức những món ăn bà đã chuẩn bị từ tối hôm qua, và môt phần tôi cũng muô’n né chuyện phải lì xì lại mâ’y đứa em họ nhỏ hơn.

Khi tôi vừa bước tơ’i cửa bê’p, tôi đã bị nghẹt mũi bởi mùi thơm phưng phức đang tỏa ra từ nhũng món ăn đã đượ bày sẵn trên bàn. Nào là nhũng miê’ng chả cá sũng trong tô nước mắm với đầy mảnh ơ’t đỏ vụn loang loáng ở bên trên. Bên cạnh đĩa chả cá là một tô cơm chiên to tướng với nhũng con tôm hồng hồng, đậu Hà Lan xanh, trứng chiên vàng rực, và nhũng lát hành tây tím lịm. Kế đó bà còn để nguyên một hũ củ kiệu, dưa hành trắng phau phau trông rất ngon mă‘t. Tôi chảy nước miê’ng cư’ y như tôi đang bỏ me dốt vào miệng vậỵ Tận tới giây phút này, mùi thơm từ nhà bê’p của ngoại vẫn còn phảng phâ’t đâu đó hành hạ bao tử và cái mũi tội nghiệp của tôi.

_ An, đừng có ăn đùi gà đó! Má để cho Ziu, bà ngoại tôi nạt ba’c An khi bà đang bê một mâm dưa hâ’u đỏ vào nhà bê’p và thâ’y bác An să‘p sủa gặm đùi gà thơm phức. Ngay đàng sau bà là bác Phong đang bịt tai đứa em họ tôi đang sợ đê’n chê’t bởi tiê’ng pháo đại nổ ầm ỹ từ nhà hàng xo’m kê’ bên.

_Nhát cáy! Tôi lè luõi ra trêu nó; cái con nhỏ tội ngiệp khóc thét lên và gọi ba no’ tới tâ’p.

Nhiệm vụ hoàn thành, tiền đã đầy túi. Tôi năn nỉ mẹ cho tôi về. Mẹ tôi chẳng bao giờ thích thú với ý định này, nhưng rồi cũng chẳng cản bởi vì tôi biê’t mẹ thi’ch được làm nguòi quản ly’ tiền bạc của tôi sau ba ngày tê’t lă‘m. Mẹ không dám làm tôi giận đâu. Tôi biê’t vậỵ

Tôi mừng như điên vì được ra khỏi nhà bà ngoại lúc bây giờ đang no’i chuyện gì chán muốn chết: "Ziu giờ phải ngoan hơn, vì năm mơ’i đuọc thêm một tuổi hay là Ziu sao không chịu bắt chước mấy đứa be’ tội nghiệp này, tụi nó nhỏ hơn cha’u nhiều mà lễ phe’p ghê chưa."

Tôi rời khỏi nhà bà ngoại và ù té chạy về nhà. Ðầu xóm có mấy sòng bầu cua và tài xỉu. Ôi thôi người ta la lối um xùm, cãi lộn, có khi còn đánh nhau nữa. Tôi chơi một tý tiền thôi bởi vì không muốn năm mới đánh bài hê’t tiền xài. Vả lại mâ’y tụi trong xóm nói rằng mâ’y thằng làm cái có thể xốc bất cứ cái gì tụi nó muốn. Tôi mướn một vài cuốn phim bộ Hồng Kông về nhà để xem. Có năm tôi mướn Xóm Vắng về và ngồi khóc cả ngày. Mấy năm sau, khi vào trung hoc, mùng một tê’t tôi không còn ở nhà coi him Tàu và khóc sướt mướt nũa, tôi lái xe, Honda 81 đàng hoàng, và rủ mâ’y con bạn thân đi lòng vòng chơi. Một ná trúng hai chim, tôi được ba mẹ tụi no’ lì xì cho thêm khô’i tiền. Chúng tôi tha thẩn ở khu Integshop Sài gòn, keo quá nên chẳng mua thứ gì nhưng cũng vờn qua vờn lại như khỉ cho giống nguòi giống ta.

Thưòng tôi về đê’n nhà là cũng vừa lúc trời tối mịt. Mẹ tôi đôi khi ca bài ca con quỷ ⁽¹⁾ vì tôi đi chơi về trễ xong rồi xuống bếp hâm lại đồ ăn. Ðói văng miểng, tôi ào xuống bếp quên béng bật đèn lên và đụng cái rầm vô chân cầu thang.

“Thy, watch…h….h..!” Chị họ túm áo khoác níu tôi lại cú như cảnh hồi xưa bác An giữ không cho tôi phóng vào nhà bà ngoại. Quả là gen tốt, qua nửa vòng trái đất rồi mà hai bác nó, có bao giờ gặp mà giống y hệt nhau, túm áo túm cổ người khác. Nhưng trễ rồi bởi vì tôi đã đụng đầu cái rộp vào một thân cây nằm chơ vơ trên viả hè.

_Buồn ngủ hả?

_Uh huh. Tôi ngúc ngoắc đầu.

Xem mâ’y bộ phim Tàu và đi cà lê thâ’t thểu với bạn của tôi co’ thể thực hiện vào 364 ngày còn lại của năm. Tại sao tôi lại bỏ về cà. Bây giờ tôi chẳng còn được ngồi trên đi văng đón mừng năm mới với bà ngoại và các bác; mâ’y đứa em khó chịu hay nhăn răng khóc cũng chẳng còn đó để mà trêu, và nhũng đĩa thức ăn, tiếng pháo, tất cả đã tuột ra khỏi tầm tay.

Tôi băng qua con đuòng số bốn để bă‘t kịp ba’cđang ở phía trước. Và tôi nghe văng vẳng đâu xa tiê’ng hát ngọt ngào, dịu vợi của ban nhạc ABBA: “No more champagne, and the sky seems so bright so unlike me and you, feeling lost and feeling bluẹ Happy New Year, happy new year….”

tôi vặn nă‘p chai Pepsi và giơ lên cao để đón mừng năm mơ’i của riêng tôị

_Năm mơ’i đê’n bà ngoại, đê’n ba’c, và mâ’y em. Năm mới cả nhà làm ăn phát tài, tiền vô như nước…và đẹp như tiên….

Notes:

¹ Tôi kêu những bài chửi rủa từ mấy bà già sồn hay già cú đế Ví dụ, "đồ quỷ tha ma bắt, mày làm gì thế con quỷ cái kia?"

First written in English in 1997 and translated into Vietnamese in 1998

Những năm đầu bên Mỹ, vào dịp tết tôi không có thói quen đi hội chợ ở khu người Việt Nam vì ngày xưa không quen ai nhiều, nên xách giày ra ngoài chạy bộ. Chạy qua những khu nhà Mỹ đóng cửa và nhìn họ sinh hoạt một cách bình thường, tôi nhớ lại một hai câu thơ B. có lần đọc.

Tôi bước đi không thấy phố không thấy nhà
Chỉ thấy mưa sa trên màu cờ đỏ…

Sợ ma

Cứ mới 7 giờ rưỡi sáng là cả trại bị dựng đứng đầu dậy bởi tiếng nhạc nổi đình nổi đám vang ra từ chiếc loa phóng thanh treo trước nhà Họa và Thủ Công: từ Hoàng Tử và Kẻ Ăn Mày cho tới Ðiệu Nhảy Gà. Riêng bữa nay, tôi để ý nhạc có vẻ gì đó Châu Mỹ La Tinh, hơi hơi giông giống âm điệu bài hát đang thịnh hành của Shaggy You’re my Angel. Tôi phải thức dậy sớm hơn thường lệ bởi vì bữa nay tôi có phận sự vào nhà bếp rửa chén đĩa, còn mấy đứa khác có thể thong dong ngáy không ra tiếng trong túi ngủ của chúng nó. Lờ đờ ngồi dậy, tôi thượng cẳng chân hạ cẳng tay đá túi ngủ sang một bên. Cũng may là Hiệp Hội Trại Mỹ ra lệnh khoảng cách giữa hai giường ngủ là 30 inch, chứ nếu không thì thay vì túi ngủ, không chừng mấy đứa nằm gần đã bị đo ván trong giấc mộng. Túi ngủ của tôi, sang tháng thứ ba, đã đầy thông kim khô và đất bụi từ hai bàn chân lâu ngày không rửa. Lâu lâu ngoài chuyện kiếm đường thoát ra khỏi túi ngủ thiên nhiên, tôi phải dành thêm năm phút xoa mông và lưng đau nhức vì cả đêm nằm đè lên cái đèn pin cứu khổ cứu nạn. Nếu người ta quý nó một, tôi quý nó nhiều hơn một. Nếu không có nó trong suốt ba tháng trời, có lẽ tôi quay về không còn nguyên vẹn (một phần mật non mật già bỏ lại Camp Cali). Tôi có một thói quen vô duyên (đúng ra tôi có nhiều thói quen đại vô duyên hơn, nhưng sẽ không kể đây bởi vì khi không vạch áo cho kẻ xem mạc). Ðêm nào tôi cũng phải bò dậy, lọc ca lọc cọc, kéo dép lẹt xẹt, rờ rẫm tìm đường vào nhà vệ sinh, đôi khi hai lần trong một đêm mặc dù tôi đã xử xự rất khôn ngoan, không uống gì hết hai tiếng trước khi thăng. Ðược sinh ra và lớn lên là một con Việt Nam thứ thiệt, tức là không có lai căng, sống trong một xóm nhỏ, tôi nghe lắm chuyện ma quỷ, kinh khủng đến nỗi sợ đến gần hết đời. Chỉ sợ gần hết đời thôi vì hết đời rồi thì mình thành ma lại nhát thiên hạ (Âu đó cũng là một vòng luẩn quẩn của xã hội lúc này vậy, sợ người hôm trước hôm sau nhát người) Những câu truyện tôi nghe về một người đàn bà tóc dài mỗi đêm ngồi khóc dưới gốc cây táo cạnh ngôi nhà cách tôi hai căn, về tiếng nước chảy tóc tách rên rỉ tới sáng mặc dù chủ nhà đã vặn chặt, về một thằng cha có máu dê lúc đó hoặc là tử tế ra phách hoặc là máu dê đang dâng lên cuồn cuồn chảy trong huyết quản nên cho một người đàn bà đẹp quá giang để đến sáng sớm hôm sau thức dậy thấy mình nằm trong nghia địa::khách sạn Việt Nam chỉ để cho người nước ngoài thuê hay sao vậy trời:: Thật cũng đúng khi mấy bà già Việt Nam hãnh diện chửi tụi con nít chúng tôi ngu xuẩn và không biết gì, bởi vì chỉ ngu ngốc cho nên chúng tôi tin ráo trọi vào những chi tiết ma quỷ của mấy bả để rồi mãi mãi sống nơi chân trời góc biển nào tôi cung bị ám ảnh mỗi khi thấy quanh mình đen tối và lạ lùng.

Cám ơn Đồng Cỏ Da Gấu, cây cối um tùm của mi và sự thiếu ánh sáng::có phải là mi muốn tiết kiệm điện hay là trữ tồn sự lãng mạn lẳng lơ? Tớ đây cóc quan tâm nhé, cứ tối về là thấy rởn da gà:: Và thế là hằng đêm, những buổi đêm đầy sương và gió lạnh, tôi thấy mình gắng gượng xỏi những bước chân can đảm nhất của cuôc đời niên thiếu tập tễnh từ sàn Con Chim Sáo vào nhà vệ sinh một mình sau khi mắt mở thao láo lắng nghe xem có ai dậy không. Một đôi lần tôi trúng mánh vì ráng đợi một tý, tôi bắt được mấy kẻ vô phúc đi đ. đêm, chẳng hạn nhu tối qua vừa nghe Daniella[] xỏ dép là tôi phóng khỏi giường ngay đuổi theo và gặp rồi thì cám ơn nó rối rít::Con người mà đi ban đêm, đụng phải thành giường, lộn cổ xuống thang:: Nói vậy mà thật vậy nhé, con nhỏ Marsha đi đứng kiểu nào, coi thường không cầm đèn pin thế là lộn cổ, lăn bộp bộp trên mấy nấc cầu thang chỉ có năm sáu bậc và té ùm xuống nền đất phủ đầy lá thông kim, nát cái bụng và bàn tay trái. Nhờ thế nên cô nàng được nghỉ làm một ngày tịnh dưỡng và viết bản báo cáo tai nạn cho cấp trên. Ðau thế mà nó cứ tíu ta tíu tít, “bác sĩ Mary nhìn tao và nói quào.” Nó đau suốt đêm, suốt sáng không khóc thế mà tới trưa bà coi sóc trại Nancy vỗ về nó và nói vài câu , thế là cô nàng chùi mặt khóc thút thít giống y hệt lúc hồi nó coi phim Hồn Ma với con Inna.

Thường thường tôi thức dậy vào lúc 6 giờ sáng, nhưng vì quá ư là sung sướng trong túi ngủ đầy cát và vì trời đổ mưa mấy ngày nay, giường tôi được che bởi một tấm đai xanh[]nên ánh sáng mặt trời không còn quấy nhiễu mắt tôi nữa. Tôi dỗ mình ngủ lại và thế là bị trễ cho phần lớn những buổi làm. Lúc mới vào sàn Con Chim Sáo, tôi còn dụ được con Martina[] đánh thức tôi dậy trước khi nó rời khỏi sàn, nhưng qua rồi cái thuở ban đầu lưu luyến ấy, thưở mà nó và tôi nằm kế nhau. Bây giờ, tụi chúng tôi phải ngủ xen kẽ với mấy đứa trại viên nhỏ để mà coi chừng chúng nó[].

Con đường đất gồ ghề và cong cớn bao quanh sàn Con Chim Sáo[], nơi tôi ngủ mỗi đêm, đi qua sàn Cây Hải Ðường và cái lều của tụi thiếu niên đang trong giai đoạn thực tập để thành những người phụ trách trại sau này. Khi nào tôi ở trong trạng thái vui vẻ thì tôi vẫy tay chào những đứa phụ trách trại đang leo xuống thang để đi làm tổng vệ sinh buổi sáng. Theo thói mê tín dị đoan của người Việt, sáng sớm ra đường gặp gái thì xui cho nên tôi nói điều ngày với con nhỏ Alegra[], thế là nếu chúng tôi lỡ gặp nhau một lần thí ráng tìm cách gặp thêm lần nữa để gỡ gạc cái xui.

Thông thường khi tôi có mặt ờ nhà ăn thì đã có nhiều người tụ tập ở đó. Danny[] đang đi đi lại lại đằng trước bàn nưóc pha nước nóng và cà fê. Cha mẹ những đứa trại viên đang ngồi thư giãn, uống trà và tán gẫu. Sasha, Tanya, và Martina[] hoặc là bận rộn bưng bê, cắt một cái gì đó, phần lớn là con Sasha và Tanya uống nưóc sô cô la nóng hay đúng tha thẩn nhìn người ta để con Martina nhỏ con chạy tới chạy lui. Nếu như mà tôi thấy thiên hạ an toạ là tôi biết tôi đã trễ. Một vài lần tụi nó nhìn và vẫy tay chào tôi.

Tôi ném ba lô và áo khoác lên trên sô pha trong nhà nghỉ của trại và bắt đầu một buổi sáng mới.

Viết lần đầu 8/18/03 tại BMC. Dịch vào 5/18/04 tại Bay & Company Cafe. Bay Street, Fremont.

Người viết muốn cho các bạn biết hạnh phúc là gì nếu như bạn chỉ cần đi vài bước, mở đèn, làm phận sự, xong trôi tắt đèn, leo lên giường ngáy tiếp. Thật là khó biết chừng nào khi mà cố giải thích cho mọi người rằng bạn sợ ma.